مقاله نظریه پردازانه جامعه شناسی خانواده با رویکرد سه وجهی اجتماع،رابطه و فرد درچهارمین کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی از سوی دکتر سیدسعید زاهد زاهدانی،دانشیار جامعه شناسی دانشگاه شیراز بررسی شد. مقاله نظریه پردازانه جامعه شناسی خانواده با رویکرد سه وجهی اجتماع،رابطه و فرد درچهارمین کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی از سوی دکتر سیدسعید زاهد زاهدانی،دانشیار جامعه شناسی دانشگاه شیراز بررسی شد. 
به گزارش پایگاه خبری هنا به نقل از مشرق به نقل از ستاد خبری چهارمین کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی، دکتر سید سعید زاهد زاهدانی رئیس کمیسیون جامعه شناسی کنگره در آغاز جلسه ضمن تعریف مفهوم جامعه شناسی و جامعه شناسی اسلامی گفت: برای این دوره کنگره در این کمیسیون 35 چکیده مقاله به دستمان رسیده است که پس از دو مرحله داوری 10 مقاله مورد قبول واقع شد. دکتر زاهد در ادامه سخنانش گفت: جامعه شناسی اسلامی با سه رویکرد در نظریه پردازی و تولید علوم انسانی اسلامی و جامعه شناسی وجود دارد که اولین رویکرد که پر انتشار تر از دو رویکرد دیگر هم هست مربوط به مؤسسه پژوهشی امام خمینی(ره) است و در آن روش های موجود در علوم انسانی به رسمیت شناخته می شود ولی در جمع بندی از سایر روش ها بهره مند می شویم. در این روش پژوهشی مسأله را از جامعه اسلامی می گیریم پس موضوع را اسلامی تلقی می کنیم. در اینجا ملاحظاتی انجام می شود و نظریه پردازی با توجه به متون اتفاق می افتد و بعد به همان روش های تحقیق متداول جمع آوری می شود و در نهایت اگر با دانش وحیانی مغایرت نداشته باشد منعکس می شود. وی افزود: در رویکرد بعدی به روش فلسفه ملاصدرا تحقیق شکل گرفته است و تلاش می شود روش های تجربی را اتخاذ کنند. رویکرد دیگر رویکرد فرهنگستان علوم است که آن را «فلسفه شدن یا فاعلیت» می نامیم. روش تحقیق جدیدی از دل این فلسفه بیرون می آید. مبانی همه از فلسفه شدن، شاخص سازی و مطالعات تجربی کار را پیش می برند. الگوی راه (نقشه راه) تنظیم شده است بحث تجربی را هم پیش می برند. دکتر زاهد در ادامه سخنانش تصریح کرد: امروز و در چهارمین گام برگزاری کنگره علوم انسانی اسلامی می توانیم اذعان کنیم که بحث ها پخته تر از کنگره های سابق شده است و باید این نوید را به علاقه مندان جامعه شناسی اسلامی بدهیم که می توانند با رجوع به مقالات این کنگره و تدقیق و تحقیق در روش شناسی های آن در این زمینه راهنمای علمی تحقیق داشته باشند. باید بدانیم دانش چیز سیاری است که دائم در حال پویایی است و نمی شود آن را زنجیر کرد. او ادامه داد: مقاله جامعه شناسی با رویکرد سه وجهی در فلسفه شدن (حس، قلب و عقل) به مبحث جدایی ناپذیری این سه عنصر اصلی زندگی انسان تأکید می کند، اینجا می گوییم حس و قلب و عقل هر سه با هم کار می کنند در بحث های فرهنگستانی این رویکرد سه وجهی همه جا قابل طرح و قابل دفاع است. رئیس کمیسیون جامعه شناسی اسلامی چهارمین کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی درباره اهداف کلی مقاله خود گفت: هدف کلی من در نگارش این مقاله، ارائه نظریه تازه ای از زاویه دیدگاه سه وجهی با رویکرد رابطه فرد و جامعه در مورد مطالعه خانواده است. در اینجا باید تآکید کنیم که جامعه شناسی اسلامی نه تنها به جامعه شناسی وفادار است بلکه آن را کامل می کند. آنچه امروز در غرب شکل گرفته است و به ما هم صادر شده فقط یک وجهه جامعه شناسی است و ما در پی آن هستیم که دو وجهه دیگر آن را با کمک علوم اسلامی به تکامل رسانیم. وی در ادامه با بیان اهداف جزیی تحقیق گفت: ارائه نظریه ای با ویژگی های معرفی مدل عوامل دخیل در رفتارهای درون خانواده، مدل عوامل دخیل در ارتباط خانواده با بیرون، ارائه مدل هایی که قابلیت کمیت گذاری دقیق داشته باشند و اینکه بتوانیم بر ساحت های مختلف زندگی انسان اجتماعی درون خانواده، بیرون خانواده و درون اجتماع بپردازیم از اهداف مهم این بحث است. دکتر زاهد در باب مبانی هستی شناسی این پژوهش گفت: در بحث هستی شناسی با استفاده از استدلال های شهید مطهری در اصالت فرد و جامعه و استنباط اصالت رابطه از مطالب ایشان در کتاب جامعه و تاریخ جمع بندی خود را با استناد به فلسفه فاعلیت مرحوم سید منیرالدین حسینی الهاشمی و استفاده از بحث فاعل محوری، فاعل تصرفی و فاعل تبعی ایشان به سامان رسانده ایم. در پیروی از فلسفه فاعلیت آن مرحوم داشتن اراده و یا به عبارت دیگر عملکرد مستقل و در عین حال مقید و متقوم یا وابسته این سه عامل در ارتباط با یکدیگر را در پدیده های اجتماعی اصل گرفته ایم. اندیشمندان مختلف جامعه شناسی امروز از جمله هابرماس، بوردیو وگیدنز نیز به نظریه پردازی با ترکیبی از این عوامل پرداخته اند. هرچند عمده تلاش آنان بر هستی شناسی اجتماعی مبتنی بر اصالت فرد و جامعه قرار دارد اما در مورد رابطه نیز سخن گفته اند به طوری که برخی از منتقدین به درستی به رابطه گرا بودن آنان اشاره می کنند. با این همه ابهاماتی در نظریه پردازی های این اندیشمندان وجود دارد و هنوز هیچ یک نتوانسته اند پاسخ مکفی برای شناخت پدیده های اجتماعی فراهم کنند هرچند تلاششان دریافت از مسایل اجتماعی را دقیق تر و کامل تر از گذشته کرده است. رئیس کمیسیون جامعه شناسی این کنگره ادامه داد: به نظر من ضعف عمده این رویکردها عدم توجه به سه عامل فرد، جمع و رابطه به طور مجزا و در عین حال متقوم یا وابسته یکدیگر است. با توجه به سه اصطلاح فاعل ولایی، فاعل تصرفی و فاعل تبعی در فلسفه ولایت مرحوم سید منیرالدین حسینی الهاشمی به نظر می رسد به ترتیب جامعه فاعل ولایی، روابط فاعل تصرفی و افراد فاعل تبعی هستند. همچنین با الهام از سه اصطلاح دیگری که در اندیشه او رایج است و در وصف موضوع به کار می رود؛ توسعه ساختار و کارایی می توان چنین گفت که در نظام های اجتماعی جامعه خصلت توسعه ای دارد زیرا بدنه هر پدیده اجتماعی با روابط ساخت می یابد. افراد خصلت کارایی دارند زیرا آنان هستند که با عملکرد خود منویات اجتماعی را به ظهور می رسانند. با چنین نگاهی ضمن اینکه به اجمال دک ما با درک جامعه شناسی ایج از این سه اصطلاح (فرد، جمع و رابطه) یکی است اما در تبین و تعریف دقیق و عملکرد هر یک، در این نظریه ویژگی های خاصی برای جامعه، روابط و افراد در نظر است. دکتر زاهد در ادامه با تشریح نظریه خانواده در رویکرد سه وجهی اظهار کرد: براساس نظریه سه وجهی جامعه شناسی، مطالع خانواده در سه وجه می تواند صورت پذیرد: وجه اجتماعی، وجه رابطه ای و وجه فردی. وجه اجتماعی، آنچه زمینه جامعه در اختیار افراد تشکیل دهنده خانواده می گذارد تا بر آن براساس با یکدیگر تعامل کنند را نشان می دهد. در وجه رابطه ای، به فرهنگ می پردازیم و آن ا زمینه در نظر می گیریم. البته در نظر داریم که اساسا فرهنگ عنصر رابطه ای افراد تشکیل دهنده خانواده با جامعه است. به عبارت دیگر افراد از طریق فرهنگ با جامعه رابطه برقرار می کنند. در وجه فردی کنش کنشگران مورد نظر است که اینجا به آن اشاره می کنیم. وی در ادامه توضیحاتش گفت: جامعه از سه زیر نظام سیاست، فرهنگ و اقتصاد تشکیل می شود. در این پژوهش نشان می دهیم که زمینه اجتماعی هریک از نقش های سه گانه موجود در خانواده اخلاق، اعتقاد و رفتار خود را با توجه به امکانات و محدودیت های زمینه اجتماعی رقم می زنند. به عبارت دیگر آنچه در جامعه مشروعیت دارد و عمل می شود چارچوب اخلاقی، اعتقادی و رفتاری کنشگران خانواده را قید می زند. از این رو سیاست اخلاقی مثلا پدر با توجه به زمینه اخلاق سیاسی در جامعه رقم می خورد و رفتار فرهنگی و یا اقتصادی او نیز با توجه به آنچه در جامعه پذیرفته شده و و جود دارد تعیین می شود. هر چند نوآوری در این امور قابل تصور است اما باید توجه داشت که هر نوآوری باز با توجه به پذیرش زمینه اجتماعی تحقق می یابد. دکتر زاهد در ادامه با تأکید بر اهمیت فرهنگ در جامعه تصریح کرد: در این میان واسطه ای که افراد خانواده را به شناخت زمینه ها و نحوه به کارگیری آن در اخلاق، اعتقاد و رفتار خود راهبر می شود فرهنگ جامعه است. اگر فرهنگ را به عنوان زمینه در نظر بگیریم، گرایش، بینش و دانش منبعث از فرهنگ سه مقوله اخلاق، اعتقاد و رفتار خانواده را قید می زند. گرایش بیشتر به سمت و یوی جهت گیری، موضع گیری و مجاهده را رقم می زند، بینش انواع جهت گیری، موضع گیری و مجاهده های ممکن را تعیین می کند و دانش زمینه را برای کاربرد جهت گیری، موضع گیری و مجاهده شخص روشن می سازد. در نهایت فرد است که با اتخاذ نوعی جهت گیری اخلاقی، اعتقادی و با موضع گیری خاص اخلاقی، اعتقادی و رفتاری به جهد و تلاش عملی اخلاقی، اعتقادی و رفتاری می پردازد. رفتارهای قابل مشاهده افراد در خانواده به این تربیت رقم می خورد. این استاد جامعه شناسی دانشگاه در بخش دیگری از سخنان خود گفت: برای مطالعه خانواده می توان هر یک از این وجوه را اختیار کرد و در مورد آن به بررسی وضعیت هر خانواده پرداخت. مطالعه وجه اجتماعی زمینه بروز خانواده های مختلف ممکن در یک جامعه را نشان می دهد. وجه فرهنگی محتمل بودن انواع رفتارهای خانوادگی را به نظر می آورد و مطالعه وجه فردی رفتارهای در هر خانواده را برای ما روشن می کند. واحد مطالعه در نوع اول خانواده در جامعه، در نوع دوم خانواده در فرهنگ و در نوع سوم رفتارهای فردی در خانواه است. هر یک از وجه بررسی خود می تواند یک مطالعه کامل باشد. اگر بخواهیم مطالعه جامعی در مورد خانواده داشته باشیم لازم است هر سه وجه را به انجام برسانیم. با توجه به گستردگی کار می توان به تآسیس شبکه تحقیقاتی در این مورد مبادرت ورزید و با تقسیم کار در مدت زمان کمتری به یک مطالعه کامل دست یافت. همچنین تقسیم کار در رساله های دانشجویی هم می تواند ما را به مقصود هدایت نماید. دکتر زاهد در پایان سخنان خود تصریح کرد: تفاوت در جوامع، فرهنگ ها و سلوک های فردی در این نظریه روشن می شود. به طور مثال در حال حاضر دو تمدن در رویارویی با هم قرار گرفته اند: تمدن مدرن و تمدن اسلامی که این دو نگاه و دو تقابل عامل بسیاری از مسایل فرهنگی در ایران و جهان شده است و بررسی آن برای پژوهشگران جامعه شناسی و جامعه شناسی اسلامی ضرورت ایجاد کرده است که امیدواریم در پژوهش های بعدی به بررسی آن نیز پرداخته شود.
نظریه جامعه شناسی خانواده با رویکرد سه وجهی
نظریه جامعه شناسی خانواده با رویکرد سه وجهی
summary-address :
latest News
On the occasion of the New Year, I extend my sincere greetings and best wishes to all faculty members, students, staff, alumni, and academic partners of Shiraz University. With appreciation for the efforts and achievements of the university community...
The commemoration ceremony and awarding of the first Qotb al-Din Shirazi Scientific reward in the field of astronomy and astrophysics was held on the second day of the National Astronomy and Astrophysics Conference, hosted by Shiraz University. This...
For the first time in the country, the Astronomy Entrepreneurs Exhibition was hosted at Shiraz University. According to the public relations office of Shiraz University, the exhibition coincided with the 18th National Astronomy and Astrophysics...
During the second meeting of the "Iran-Iraq Science Week," cooperation agreements were signed between Shiraz University and various Iraqi universities. According to the public relations office of Shiraz University, during the second "Iran-Iraq...
Dr. Zahra Riahi-Zamin, a Persian Language and Literature professor at Shiraz University, has been awarded the fourth Biennial Book Award of Fars. According to the Public Relations Office of Shiraz University, the awards ceremony took place on...
The National Award for Women in Science of Iran (In Honor of Professor Afsaneh Safavi) has been unveiled. According to the Public Relations Office of Shiraz University, during the closing ceremony of Research and Technology Week, held on the evening...
Launching of the Second International Conference on Artificial Intelligence and Software Engineering
The Second International Conference on Artificial Intelligence and Software Engineering officially commenced on Tuesday, December 25, at Shiraz University. It intends to enhance practical and theoretical knowledge and facilitate information exchange...
Dr. Seyyed Hamed Rastgar, a faculty member in the Telecommunications and Electronics Engineering Department at Shiraz University, was the representative of the Islamic Republic of Iran at the BRICS Young Scientists meeting. According to the Public...
According to the public relations office of Shiraz University, citing the Scientometrics Office of the Research and Technology Department of the university, based on a report by the Institute for Scientific and Technological Research of the Islamic...
Shiraz University has signed cooperation agreements with the University of Zaragoza in Spain and the National Research Council of Italy (CNR IRPI) aimed at enhancing scientific, research, and technological collaboration. According to the Public...
Dr. Mehrdad Niakosari, the professor of the Department of Food Science and Technology at Shiraz University, has been recognized as a national outstanding researcher. According to the public relations office of Shiraz University, at the 25th Festival...
According to the public relations office of Shiraz University, a graduation celebration for 500 international students from across the country was held at Shiraz University. Approximately 500 international students from various academic...