سومین کنگره بینالمللی جندیشاپور با همکاری کمیسیون ملی یونسکو ایران، وزارت علوم تحقیقات و فناوری، مرکز پژوهشی جندیشاپور، شورای عالی انقلاب فرهنگی، کمیته فرهنگ و تمدن اسلام و ایران و وزارت میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری، در تاریخهای ۱۹ و ۲۰ اسفند ۱۳۹۹ بهصورت مجازی برگزار شد.
پیوندهای علمی و فرهنگی در زمره ماندگارترین پیوندها میان ملتها است
ایران از عهد باستان تا به امروز همواره منادی علم و دوستی بوده است
رئیس جمهوری اسلامی ایران در پیامی به سومین کنگره جهانی جندیشاپور اظهار داشت: پیوندهای علمی و فرهنگی در زمره ماندگارترین و پایدارترین پیوندها میان ملتها به شمار میروند؛ زیرا رهاورد مشترک قرنها زندگی و همزیستی بالنده و شکوفا میان تمدنها هستند. از اینرو هرچه دایرهی مناسبات علمی و فرهنگی گستردهتر باشد، عمق دوستیها و همدلیها میان ملتها افزونتر میشود.
در پیام دکتر روحانی آمده است: کشور ایران از عهد باستان تا به امروز همواره منادی علم و دانش گستری و دوستی بوده است. گواه آن، همین اقدام سازمان جهانی یونسکو در اعلام گرامیداشت رویداد جهانی دانشگاه جندی شاپور بهعنوان قدیمیترین دانشگاه جهان با قدمتی قریب به ۱۸ قرن است که کاری بس ارجمند و درخور تحسین است.
اینکه ایرانیان در عهد باستان و در اوج افراطیگری و خشونتهای متعصبانه به تأسیس شهر دانشگاهی جندیشاپور اقدام کردهاند که بر سر در ورودی آن چنین نگاشته شده است: «دانش و فضیلت بر بازو و شمشیر برتر است»؛ بیانگر نگرش ژرف و متمدن این ملت و سرزمین در ترویج دانایی و خردمندی است تا در پرتو آن، ملتها در کنار یکدیگر فضیلتهای انسانی را ترویج و برجستهتر کنند و از رذیلتهای بشری دوری گزینند.
امروز نیز ما ایرانیان براساس همان آموزههای نیاکان خردمند خود، دو روز مهم را در تقویم رسمی کشورمان به نام «تعامل و گفتوگو با جهان»، روزی که پس از سالها مذاکره با قدرتهای بزرگ جهانی به توافق رسیدیم و همچنین روز «جهانی عاری از خشونت و افراطی گری» گنجاندهایم که در سال ۱۳۹۲ در مجمع عمومی سازمان ملل به پیشنهاد اینجانب به اتفاق آراء به تصویب رسید.
دکتر روحانی در پیام خود تأکید داشت: بر این باورم که تنها راه پایدار و ماندگار برای نزدیکی و تقارب میان ملتها، بازگشت به سرچشمههای زلال و پاکیزه دانش و فرهنگ است؛ همان شیوهای که نیاکان این سرزمین با تاسیس کهنترین دانشگاه جهان ابداع کردند؛ دانشگاهی که نمایندگان تمامی تمدنهای کهن جهان از یونان و روم گرفته تا هند و چین و مصر بهسان گوهری در صدف مهر خویش گرامیاش میداشتند.
اینجانب ضمن قدردانی از حضور مسئولانه و عالمانه سرکار خانم دکتر "اودری ازوله" در مدیریت سازمان جهانی یونسکو، امیدوارم بستری مناسب برای احیای دوبارهی قدیمیترین دانشگاه جهان، جندی شاپور، که نیای دانشگاههای امروز جهان است، فراهم آید چراکه این میراث، متعلق به همهی بشریت است و پاسداری از آن برعهده همه ماست.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری نیز، در سومین کنگرهی جهانی جندی شاپور اظهار داشت: اصل تعهد به مقولهی علم و هنجار سازی علمی به عنوان مفهومی متعالی در تکوین تمدن جهانی از دیگر وجوه اثربخش دانشگاه جندی شاپور باستان است.
نقش پیشرو و جایگاه سازنده میراث علمی دانشگاه جندی شاپور باستان در تکوین تاریخ علم جهان
به گفته وی، در دانشگاه جندی شاپور، احترام به تنوع فرهنگی، مدارا، کرامت انسانی و پرهیزاز خشونت و تعصب و گرایشات انحصار گرایانه علمی از مهمترین مؤلفههای بنیادین است که در اساسنامهی این دانشگاه کهن همواره پاس داشته میشد. این وضعیت در قیاس با شرایط کنونی جامعه جهانی و شکاف دانشی و انحصارگرایی برخی قدرتهای جهانی در امر علم؛ عظمت نگرش بالندهی بنیانگذاران جندی شاپور را هویدا میسازد.
دکتر غلامی افزود: موضوع اشتراکگذاری علم که مفهوم مدرن تلقی میشود که سازمان جهانی یونسکو نیز همواره در راهبردهای میانمدت و بلندمدت بر روی آن تاکید دارد، از ویژگیهای بارز شهر دانشگاهی جندی شاپور بوده است، درواقع در این دانشگاه مفهوم توسعهی پایدار دانش و ترویج آن محور فعالیتهای علمی و اموزشی بوده است. فارغالتحصیلان این دانشگاه پس از فراغت از تحصیل به سرزمین و دیار خود بازگشته و امر ترویج و توسعهی علوم را بر عهده میگرفتند.
وزیر علوم در ادامه سخنان خود، تصریح کرد: تولیدات علمی دانشگاه جندی شاپور نقش کمنظیری در توسعهی تمدن جهانی داشته است؛ مبارزه با بیماریهای واگیردار و کشف و معرفی انواع گیاهان دارویی، برتر قراردادن فضیلت علم و خرد در برابر ستیز و شمشیر؛ ساختن آزمایشگاهها و لابراتورهای علمی و پژوهشی؛ نهضت ترجمه ستودنی دانشگاه جندی شاپور که آثار مشرق زمین را به سان پل ارتباطی به مغرب زمین انتقال میداد، بسیار درخشان است.
وی خاطر نشان کرد: تاسیس و راهاندازی بزرگترین کتابخانه عهد باستان با ۴۰۰هزار عنوان کتاب از دیگر شگفتیهای شکوهمند این دانشگاه باستانی است. تأسیس این دانشگاه در ۱۷۵۰سال پیش بیانگر اهتمام جدی ایرانیان به تولید خرد و معرفت در تاریخ تمدن جهان است که صرفنظر از هرگونه تعصب، باید این رویداد با شکوه را ارج دانست و بار دیگر بشریت را نسبت به کوشش نیاکان دانش ستا و فرهنگ گستر آگاه ساخت.
دکتر غلامی بیان کرد: ثبت رویداد ۱۷۵۰ سال تاسیس دانشگاه جندی شاپور در فهرست رویدادهای تجلیل سازمان جهان یونسکو و صحه گذاشتن بر کهنترین سنت دانشگاه جهانی بسیار ارزشمند و قابل ستایش است؛ لیکن آنچه که این رسالت را بیش از پیش بر دوش ما سنگینتر میکند؛ تلاش برای احیای دوباره جندی شاپور نوین است که در پیام بانو ازوله مدیرکل محترم یونسکو به خوبی نمود یافته است. شهر باستانی دزفول که خواستگاه این دانشگاه کهن جهانی است و دانشگاه صنعتی جندی شاپور که اکنون بار احیای نیای سرافراز خویش را بدوش میکشد باید با حمایت حداکثری نهادهای داخلی و بینالمللی؛ برای احیای دانشگاه جامع جندی شاپور نوین همت گمارند. که در این راه وزارت علوم و تحقیقات و فناوری از هر کوششی دریغ نخواهد کرد.
وی افزود: جمهوری اسلامی ایران، در راستای احیای دوباره جایگاه جهانی جندی شاپور؛ آمادگی خود را جهت میزبانی از روسای دانشگاههای با قدمت باستانی جهان در جندی شاپور اعلام میدارد تا از این رهگذر راهکارهای عملیاتی داد و ستدهای آموزشی و علمی و فرهنگی همچون عهد باستان دوباره بر صدر همکاری های دانشگاهی بنشیند.
دکتر حمید نادگران، رئیس دانشگاه شیراز نیز از دیگر سخنرانان این کنگره بود. وی با بیان این مقدمه که: از آغاز دوران باستان، ایران مرکز موفقیت علمی بوده و اغلب مجرای دانش از چین و هند در شرق به یونان و روم در غرب بوده است؛ گفت: دانشمندان فارسیزبان در زمینهی پیشرفت دانش در زمینههای نجوم، شیمی، آناتومی، زیستشناسی، گیاهشناسی، کیهانشناسی، ریاضیات، مهندسی و معماری فعال بودهاند. علاوهبر این تمرین و مطالعات پزشکی در ایران نیز سابقه طولانی و پرباری دارد. ایران واقع در چهارراه شرق و غرب، ایران قبل و بعد از اسلام در مطالعهی گیاهان دارویی و تأثیرات آن بر انسان نقش داشته است.
حفظ موقعیت بینالمللی؛ مسیر قابل اعتمادتری به سمت شکوفایی و گسترش در زمینههای علمی میدهد
رئیس دانشگاه شیراز اظهار داشت: آکادمی جندی شاپور بهعنوان یکی از مهمترین مراکز دانشگاهی در دوران باستان، مهمترین مرکز آموزش در امپراتوری ساسانیان بود. این برنامه آموزش و آموزش پزشکی، فلسفه، الهیات و علوم را ارائه میداد، دانشکده به سنتهای پارسی تبحر داشتند.
وی افزود: طبق تاریخ ایران در کمبریج، این مرکز مهمترین مرکز پزشکی جهان باستان در طول قرون ۶ و ۷ بوده است و ما بهعنوان دانشگاهیان ایرانی به خاطر داشتن قدیمیترین مرکز دانشگاهی جهان در کشورمان به خود میبالیم.
دکترنادگران اظهار داشت: در میان دانشگاههای بزرگ ایران، دانشگاه شیراز با حدود ۲۰هزار دانشجو در ۳۶۵ رشته گرایش، یکی از بزرگترین دانشگاههای جامع ایران قلمداد میشود و نقشی اساسی در گسترش علوم و تحقیقات کشور عزیزمان ایران داشته و دارد.
رئیس دانشگاه شیراز تأکید کرد: ما در دانشگاه شیراز کاملاً اعتقاد داریم که حفظ موقعیت بینالمللی به ما مسیر قابل اعتمادتری به سمت شکوفایی و گسترش در همهی زمینههای علمی میدهد.
گفتنیست، دکتر غفاری معاون فرهنگی وزارت علوم تحقیقات و فناوری، دکتر سید ضیا هاشمی، رایزن فرهنگی ایران در اسکاندیناوی، دکتر طالبیان معاون میراث فرهنگی وزارت میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی، دکتر غلامحسین رحیمی شعرباف معاون پژوهش و فناوری و دبیرکل شورای عالی علوم تحقیقات و فناوری، دکتر محمد تقی ایمانپور استاد دانشکده علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، دکتر فرح زاهدی استادیار پژوهشی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، دکتر شهرام جلیلیان استاد دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید چمران اهواز، دکتر فرشید نادری استادیار دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید چمران اهواز، دکتر نجم الدین گیلانی استادیار دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد و رؤسای دانشگاههای صنعتی شریف، صنعتی امیرکبیر، علامه طباطبایی، اصفهان، فردوسی مشهد و تبریز از دیگر سخنرانان این گنگره بودند.
متن سخنرانی دکتر نادگران بدین شرح می باشد:
In the name of God, the Compassionate the Merciful
I would like to welcome you all, who have participated in valuable and history-maker gathering as the 3rd International Jondishapur Conference.
We all are delighted to celebrate this outstanding and honorable meeting.
About 1750 years ago, a huge number of students and scholars had this opportunity to house and settle in Jondishapur to share their scientific ideas in an academic discipline manner for the first time in the world.
Beginning in ancient times, Persia has been a center of scientific achievement and was often the conduit of knowledge from China and India in the East to Greece and Rome in the West. Persian-speaking scholars have been active in furthering knowledge in fields of astronomy, chemistry, anatomy, biology, botany, cosmology, mathematics, engineering, and architecture.
Moreover, the practice and study of medicine in Iran also has a long and stunning. Situated at the crossroads of the East and West, pre- and post-Islamic Iran have been involved in the study of medicinal plants and their effects on humans.
As one of the most significant academic centers in ancient times, the Academy of Jondishapur was the most important center of education in the Sasanian Empire. It offered education and training in medicine, philosophy, theology and science. The faculty were versed in Persian traditions. According to The Cambridge History of Iran, it was the most important medical center of the ancient world during the 6th and 7th centuries.
And this is what we are proud of. Having the oldest academic center of the world in our country.
Jondishapur the greatest learning and teaching centers of the ancient times, it has contributed to various and multiple findings and discoveries, and to training reputable scholars. And yet, it has remained among the major universities in Iran.
To have some words about Shiraz University, I have to say that our university is a state- funded science leading institution with a total number of 20000 students in 365 BSc, MSC, and PhD programs together with about 150 postdoctoral research positions in 4 innovation complexes throughout various disciplines. Shiraz University can be regarded as a national and spiritual asset of knowledge in the southern part of the country.
Social accountability of our university has lead us to define modern missions for the university to step up to 3rd and 4th generation Universities.
In this regard we at Shiraz University strongly that maintaining an international position will grant us a more reliable path towards prosperity and expansion in all scientific fields.
Once more, I would like to express my sincere regards for the guests and participants of this conference and hope to witness great international achievements. And I thank the President of Jondishapur University and their colleagues for holding this conference and also for having for having me here to present my talk. Good luck and have a nice time.
