جشنواره تقدیر از پژوهشگران، فناوران، تولیدکنندگان، کارآفرینان، صنعتگران، خیرین حوزه پژوهش و فناوری، حامیان و مدیران برتر فارس به‌میزبانی دانشگاه شیراز برگزار شد.

به‌گزارش روابط‌عمومی دانشگاه شیراز، در آیین تجلیل از پژوهشگران و فناوران برتر استان فارس که صبح یکشنبه، ۹ آذرماه، در تالار رازی دانشگاه شیراز برگزار شد؛ از ۵۸نفر از پژوهشگران، فناوران، تولیدکنندگان، کارآفرینان، صنعتگران، خیرین حوزه پژوهش و فناوری، حامیان و مدیران برتر فارس، با حضور معاون پژوهشی وزارت علوم، استاندار فارس و جمعی مدیران استان تقدیر شد.

تحول ماهوی در ساختار آموزش عالی باید صورت گیرد

معاون پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در این مراسم با تشریح انتظارات دستگاه‌های سیاست‌گذار از دانشگاه‌های کشور، بر لزوم تحول ماهوی در ساختار آموزش عالی، گذار از دانشگاه‌های آموزشی به دانشگاه‌های کارآفرین و نقش‌آفرینی مؤثر در حل مسائل ملی و منطقه‌ای تأکید کرد.

دکتر سیدمهدی ابطحی، در جشنواره تقدیر از پژوهشگران و فناوران برتر فارس ضمن ابراز خرسندی از حضور در استان فارس به‌عنوان یکی استان‌های برتر پژوهشی کشور گفت: در اسناد بالادستی و سیاست‌گذاری‌های عالی کشور، انتظارات مهمی از دانشگاه‌ها در حوزه‌هایی مانند کارآفرینی، اثربخشی در جامعه و صنعت، نقش‌آفرینی در دیپلماسی علمی، مرجعیت علمی، دانشمندپروری و حل مسائل و ابرچالش‌های کشور مطرح است. این انتظارات نشان می‌دهد که دستگاه اداری کشور به اثرگذاری دانشگاه باور پیدا کرده است.

معاون پژوهشی وزارت علوم با اشاره به اینکه پاسخ به این مطالبات نیازمند الزامات متعددی است، گفت: بخشی از این الزامات باید در دانشگاه‌ها شکل گیرد، بخش دیگر بر عهده وزارت علوم و وزارت بهداشت است و بخشی نیز ازسوی دولت محقق می‌شود.

دکتر ابطحی درباره لزوم حرکت به سمت دانشگاه‌های نسل سه و چهار، توضیح داد: نسل جدید دانشگاه‌ها فقط افزودن یک بخش به ساختار قبلی نیست؛ بلکه تحولی ماهوی است. در نسل اول، که دانشگاه‌ها آموزش‌محور بودند، رئیس دانشگاه یک شخصیت مقدس و وکتورگونه بود؛ در نسل دوم، که مأموریت دانشگاه‌ها آموزشی و پژوهشی بود، استاد تمام‌وقت محور قرار داشت؛ اما در نسل سوم که دانشگاه‌ها کارآفرین و مسأله‌محور هستند و مأموریت حل مسائل جامعه را برعهده دارند؛ رئیس دانشگاه باید یک انسان متعامل با جامعه باشد.

وی افزود: رئیس دانشگاه نسل جدید در سیاست‌گذاری منطقه‌ای حضور دارد، با اتاق بازرگانی و کسب‌وکارهای استان در ارتباط است، سند توسعه استان را می‌شناسد یا در تدوین آن نقش داشته است. در چنین نسلی استاد دانشگاه دیگر صرفاً یک «همه‌چیزدان» یا «گزارشگر علمی» نیست؛ بلکه «تصویرگر» است و آموزش در یک فرآیند تعاملی رشد می‌کند.

دکتر ابطحی با تأکید بر اینکه تربیت نسل جوان و تغییرات نسلی با افزودن فناوری به دانشگاه محقق نمی‌شود، اظهار کرد: در دانشگاه‌های کارآفرین، دانشجو اطمینان دارد که نهاد دانشگاه آینده بهتری برای او رقم می‌زند؛ با شادی وارد دانشگاه می‌شود و با اقناع روحی آن را ترک می‌کند. سرمایه اصلی کشور نیروی انسانی است و کشور باید این مسیر را طی کند.

حلقه آموزش تا فناوری باید در دانشگاه و پارک‌های علم و فناوری تکمیل شود

وی چرخه آموزش تا فناوری را یک چرخه تعریف‌شده دانست و توضیح داد: آموزش باید متناسب با نیازهای بازار کار و توسعه علمی باشد. نوآوری در دانشگاه زاییده می‌شود و در پارک‌های علم و فناوری به بلوغ می‌رسد.

دکتر ابطحی با اشاره به نگرانی‌ها درباره ورودی استارت‌آپ‌ها گفت: اگر ورودی استارت‌آپ‌ها کم شود، حیات پارک‌های علم و فناوری تهدید می‌شود. پارک‌ها زمانی پویا می‌مانند که هسته‌های نوپا از دانشگاه شیراز، دانشگاه صنعتی شیراز و علوم پزشکی شیراز تغذیه شوند. این زنجیره با همت دانشگاه و حمایت دولت حفظ می‌شود و مؤثرترین حمایت نیز از سوی دولت محلی است.

معاون پژوهشی وزارت عتف در ادامه گفت: وزارت علوم می‌تواند صرفاً گزارشگر فعالیت دانشگاه‌ها باشد و با بازی شاخص‌ها، رتبه‌های ۱۴ یا ۱۵ جهانی را گزارش کند؛ اما اگر خروجی دانشگاه‌ها اصالت داشته باشد، نیازمند حمایت واقعی از پژوهش هستیم.

دکتر ابطحی با بیان اینکه مهم‌ترین عنصر پژوهش، نیروی پژوهشگر است و پس از آن آزمایشگاه‌ها قرار دارند، افزود: آنچه امروز به عنوان تولیدات علمی کشور می‌شناسیم، حاصل سختی‌های فراوان همکاران دانشگاهی است که با حداقل امکانات، کیفی‌ترین خروجی را ارائه می‌دهند. اما این روند قابل ادامه نیست.

ظرفیت‌های مالیاتی می‌تواند دانشگاه را جهش دهد

وی خطاب به استاندار فارس اظهار کرد: بودجه فعلی وزارت علوم پاسخگوی پژوهش عمیق نیست؛ اما ظرفیت‌های قانونی مانند اعتبارات مالیاتی وجود دارد و همت شما می‌تواند آن‌ها را به سمت دانشگاه‌ها هدایت کند.

دکتر ابطحی با اشاره به جایگاه علمی فارس گفت: دانشگاه شیراز، دانشگاه صنعتی شیراز، جهرم، فسا، علوم پزشکی و دانشگاه آزاد و... ظرفیت کمی نیستند؛ این دانشگاه‌ها توسعه علمی فارس، بوشهر و کهگیلویه و بویراحمد را رقم زده‌اند.

وی افزود: دانشگاه شیراز در حوزه‌هایی مانند الکترونیک، مهندسی نفت، مهندسی مواد و علوم انسانی بی‌نظیر است و باید از ظرفیت صنایع ملی برای حمایت بزرگ از این دانشگاه‌ها بهره گرفت. این خیرترین اقدام برای جلوگیری از مهاجرت نخبگان و ایجاد مهاجرت معکوس است.

دانشگاه‌های فارس در مسیر «دانشگاه پاسخگو و گره‌گشا» حرکت می‌کنند

دکتر علیرضا افشاری‌فر، رئیس دانشگاه شیراز نیز در جشنواره هفته پژوهش در فارس عنوان کرد: هفته پژوهش تنها یک رویداد نمادین نیست؛ بلکه یادآور این واقعیت است که در عصر پرتحول فناوری، هیچ جامعه‌ای بدون بهره‌گیری از دانش روز نمی‌تواند مسیر توسعه پایدار را با موفقیت طی کند.

او افزود: تجربه قرن بیستم و دهه‌های اخیر نشان داده است کشورهایی که پژوهش را مبنای حرکت توسعه خود قرار داده‌اند، در اقتصاد، فرهنگ، حکمرانی و حتی امنیت ملی جایگاه‌های برجسته‌ای به دست آورده‌اند.

رئیس دانشگاه شیراز در ادامه به سیر تحول دانشگاه‌ها اشاره کرد و گفت: دانشگاه‌ها از نهادهایی صرفاً آموزش‌محور به مراکزی پژوهش‌محور و سپس کارآفرین (دانشگاه‌های نسل سوم) تبدیل شده‌اند و امروز به مرحله‌ای از بلوغ رسیده‌اند که علاوه بر ایفای نقش‌های گذشته، باید به‌عنوان «دانشگاه‌های نسل چهارم» در حل مسائل واقعی جامعه مؤثر باشند.

با ظهور چالش‌هایی چون بحران آب، فرونشست زمین، ناترازی انرژی و پیامدهای اقتصادی و اجتماعی ناشی از تحریم‌ها، انتظار از نهاد علم برای ایفای نقش فعال در عرصه عمل بیش از گذشته افزایش یافته است.

دکتر افشاری‌فر تأکید کرد: اکنون کشور به «دانشگاه پاسخگو و گره‌گشا» نیاز دارد. وی با اشاره به تأکید رهبر معظم انقلاب مبنی بر ضرورت ورود جدی‌تر دانشگاه‌ها برای برون‌رفت از مسائل کشور و همچنین نگاه دولت چهاردهم در همین مسیر، گفت: همان‌گونه که رئیس‌جمهور محترم فرموده‌اند، «راه نجات کشور، مسیر دانایی است».

او ضعف در ارتباط دانشگاه‌ها با صنعت و نهادهای اجرایی را از مهم‌ترین موانع تحقق این هدف دانست و افزود: نبود سازوکار مؤثر، ضعف قوانین حمایتی و کم‌اعتمادی متقابل مانع از شکوفایی ظرفیت‌های علمی موجود شده است.

دکتر افشاری‌فر در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر ظرفیت‌های غنی استان فارس گفت: فارس با تنوع اقلیمی، منابع طبیعی ارزشمند، ذخایر نفت و گاز و سرمایه انسانی توانمند، شایستگی قرار گرفتن در میان استان‌های پیشرو کشور را دارد، اما برخی چالش‌های مدیریتی مانع تحقق کامل این ظرفیت‌ها شده است. راه عبور از این چالش‌ها، تقویت پیوند میان دانشگاه، دولت و صنعت است.

وی اجرای طرح واگذاری مأموریت‌های استانی به دانشگاه‌ها را گامی مؤثر در مسیر حل مسائل واقعی استان دانست و تصریح کرد: این طرح با اهدافی چون استفاده از ظرفیت علمی دانشگاه‌ها در بهبود تولید، تمرکز بر مزیت‌های نسبی استان، هم‌افزایی با دستگاه‌ها، هدفمند کردن پژوهش‌ها، توسعه هسته‌های فناورانه و تقویت زیرساخت‌های آزمایشگاهی طراحی شده و دانشگاه‌های استان برای اجرای آن آمادگی کامل دارند.

نگاه آینده؛ سرمایه‌گذاری در پژوهش و حمایت از اعضای هیئت‌علمی

رئیس دانشگاه شیراز در پایان سخنان خود با اشاره به طرح «واگذاری مأموریت‌های استانی به دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی» گفت: این طرح با هدف تبدیل دانشگاه‌ها به بازیگران اصلی توسعه پایدار در سطح استان‌ها تدوین شده و می‌کوشد تا ظرفیت علمی و فناورانه مراکز آموزش عالی کشور به‌صورت هدفمند در رفع چالش‌های واقعی اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی استان‌ها به‌کار گرفته شود.

به گفته‌ی دکتر افشاری‌فر، این طرح بر آن است تا دانشگاه‌ها نقش مؤثرتری در ارتقای تولید و بهبود شرایط اقتصادی و اجتماعی ایفا کنند و فعالیت‌های پژوهشی آنان، از پایان‌نامه‌ها تا پروژه‌های تحقیقاتی اعضای هیئت علمی، به شکل هدفمند در راستای نیازهای واقعی استان سامان یابد. تمرکز بر توسعه مزیت‌های نسبی هر استان و بهره‌گیری بهینه از ظرفیت‌های بومی، از دیگر ارکان این طرح است؛ به‌گونه‌ای که در استان فارس، با برخورداری از منابع نفت و گاز، ظرفیت‌های گردشگری و توان علمی در کشاورزی، جهت‌گیری تحقیقات باید به سمت بهره‌برداری از همین مزیت‌ها سوق پیدا کند.

او افزود: در این طرح، تقویت پیوند و هم‌افزایی میان دانشگاه‌ها، دستگاه‌های اجرایی و صنایع، گامی اساسی برای تصمیم‌گیری‌های علمی و مبتنی بر داده‌های پژوهشی محسوب می‌شود. همچنین شکل‌دهی هسته‌های پژوهشی و فناورانه متناسب با نیازهای منطقه‌ای، بستری برای ایجاد شرکت‌های دانش‌بنیان و استارت‌آپ‌های محلی فراهم خواهد کرد که می‌تواند نقش مؤثری در ایجاد اشتغال تخصصی داشته باشد.

دکتر افشاری‌فر تأکید کرد که توسعه زیرساخت‌های آزمایشگاهی و تجهیز امکانات پژوهشی موجود، بخش مهمی از این مأموریت است تا دانشگاه‌ها بتوانند علاوه بر آموزش، نقشی فعال در پیشبرد فناوری و توسعه علمی ایفا کنند.

او افزود: مشارکت دانشگاه‌ها در بهبود فضای کسب‌وکار و تجاری‌سازی نتایج پژوهش‌ها نیز از اهداف کلان این طرح است تا پیوند مؤثری میان علم، صنعت و جامعه برقرار شود.

رئیس دانشگاه شیراز ابراز امیدواری کرد که با اجرای دقیق این برنامه و حمایت دستگاه‌های اجرایی از آن، بتوان با اتکا به ظرفیت علمی دانشگاه‌ها گام‌های مؤثری در مسیر توسعه استان برداشت و چالش‌های اقتصادی و اجتماعی را پشت سر گذاشت.

وی همچنین ضمن قدردانی از توجه ویژه استاندار فارس به موضوع مسکن اعضای هیئت علمی گفت: بهبود شرایط زندگی و رفاهی دانشگاهیان، زمینه‌ساز افزایش انگیزه پژوهشی و رشد کیفی فعالیت‌های علمی در استان خواهد بود.

در پایان دکتر افشاری‌فر تأکید کرد: برای عبور از چالش‌های بزرگ پیشِ‌رو، امروز بیش از هر زمان دیگر به دانشگاهی نیاز داریم که نه فقط آموزش دهد، بلکه در جایگاه دانشگاه مأموریت‌گرا، پاسخگو و گره‌گشا، با تکیه بر علم و فناوری، در خط مقدم توسعه و حل مسائل کشور قرار گیرد.

نیاز جدی کشور به پژوهش‌های راهبردی؛ پیوند دانشگاه و صنعت ضروری است

استاندار فارس نیز در جشنواره تجلیل از پژوهشگران، فناوران، تولیدکنندگان، کارآفرینان، صنعتگران و خیرین حوزه پژوهش و فناوری استان فارس، با اشاره به ناکافی بودن پژوهش‌های بنیادی، بر نیاز جدی کشور و استان به پژوهش‌های راهبردی و توسعه‌ای تاکید کرد و گفت: تقویت پیوند دانشگاه با صنعت یک ضرورت انکارناپذیر است.

دکتر حسین‌علی امیری، در جمع پژوهشگران استان با بیان اینکه انجام پژوهش‌های بنیادی کافی نیست، بر نیاز جدی استان و کشور به پژوهش‌های راهبردی و توسعه‌ای، تقویت پیوند دانشگاه با صنعت، ارائه راهکارهای نوآورانه برای مسائل اجتماعی و نقش علوم انسانی در ارتقای کیفیت زندگی تأکید کرد.

وی با اشاره به اهمیت جهت‌دهی جدید به فعالیت‌های علمی کشور گفت: امروز در کنار انجام پژوهش‌های بنیادی در دانشگاه‌ها، به شدت به پژوهش‌های راهبردی و توسعه‌ای نیاز داریم.

نماینده عالی دولت در فارس با بیان اینکه در صنایع دفاعی اقدامات چشمگیری انجام شده، اظهارکرد: در این حوزه نیاز داریم پژوهش‌های توسعه‌ای را گسترش دهیم.

دکتر امیری ادامه داد: یکی از بخش‌هایی که در سال‌های اخیر پژوهش‌های کاربردی در آن انجام شده و توانسته مشکلات مهمی را حل کند، بخش پژوهش‌های پزشکی ماست.

استاندار فارس بخشی از مشکلات صنعتی کشور را ناشی از فاصله فناوری دانست و گفت: در برخی حوزه‌ها نیازمند پژوهش‌های راهبردی هستیم و در بخش صنعت باید ارتباط هدفمند و سازمان‌یافته‌ای بین دانشگاه و تولید ایجاد شود.

امیری افزود: برخی محصولات ما در بازار جهانی خریدار ندارد، چون قیمت تمام‌شده بالاست و تولید بر اساس دانش ۳۰ یا ۴۰ سال پیش انجام می‌شود و از فناوری‌های جدید استفاده نکرده‌ایم.

وی خطاب به معاون پژوهشی وزارت علوم بیان کرد: یک طراحی مشخص برای برقرار کردن ارتباط سیستماتیک دانشگاه با سایر بخش‌ها لازم است و تا زمانی که این ارتباط به ساختار رسمی و الزام‌آور تبدیل نشود، نمی‌توانیم از ظرفیت دانشگاه‌ها به شکل مطلوب بهره ببریم.

نماینده عالی دولت در فارس با اشاره به آسیب‌های اجتماعی موجود نیز گفت: در کنار پژوهش‌ها باید راهکارهای نو و خلاقانه نیز ارائه شود؛ دنیا پیچیده شده و نمی‌توان با روش‌های گذشته جامعه را اداره کرد؛ امروز علم روانشناسی و جامعه‌شناسی به‌تنهایی پاسخگوی مسائل نیست.

دکتر امیری افزود: با استفاده از علوم عقلی، منطق و فلسفه و جاری‌سازی آنها در زندگی مردم می‌توان شرایطی فراهم کرد که مشکلات با اصول علمی‌تری حل شود؛ علوم انسانی بسیار مهم است و نباید تصور کنیم مسائل اجتماعی فقط از طریق نیروی انتظامی یا دستگاه قضایی قابل حل است؛ این‌ها حلقه نهایی هستند.

تبدیل علم به دانایی؛ شرط توسعه ملی

وی ادامه داد: علم باید شرف شود و وقتی علم به سطح شرافت برسد، تحقیق، آموزش و دانش به دانایی تبدیل می‌شود و با افزایش دانایی، مشکلات اجتماعی نیز کاهش یافته و تولید علم گسترش می‌یابد؛ در همه جوامع سطح دانش و دانایی با میزان تولید علم سنجیده می‌شود.

دکتر امیری با اشاره به پیچیده‌تر شدن جوامع و افزایش ضرورت پژوهش گفت: برای این مسیر باید همت جدی‌تری داشته باشیم.

استاندار فارس همچنین به برگزاری رویداد بین‌المللی بهره‌وری آب در هشتم بهمن امسال اشاره کرد و از دانشجویان و اساتید دانشگاه‌ها خواست راهکارهای پژوهشی در زمینه ارتقای بهره‌وری آب ارائه کنند.

وی افزود: همواره تاکید کرده‌ام که کارها باید از دل پژوهش بیرون بیاید؛ در بازدید از شرکت‌های دانش‌بنیان نیز ۲۰میلیارد تومان به دانشگاه شیراز و پارک علم و فناوری فارس اختصاص دادیم.

استاندار فارس تأکید کرد: ما از پژوهش و پژوهشگران حمایت می‌کنیم و معتقدیم تمام امور باید بر مدار علمی و با رویکرد پژوهش‌محور اداره شود.

در پایان این مراسم جایزه ششمین دوره جایزه علمی دکتر کرامت‌اله ایزدپناه به «دکتر زینب بلبلی»، پژوهشگر پسادکتری دانشگاه شیراز و چهارمین دوره جایزه علمی دکتر داریوش مولا به «علی‌محمد تنزوئی»، دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی شیمی دانشگاه شیراز اعطا شد.

همچنین از پژوهشگران، فناوران، تولیدکنندگان، کارآفرینان، صنعتگران، خیرین حوزه پژوهش و فناوری، حامیان و مدیران برتر فارس به شرح اسامی زیر تقدیر شد: