دکتر عبدالرسول خیراندیش، استاد تاریخ دانشگاه شیراز، در همایش ملی «آذربایجان، دیپلماسی و تمامیت ارضی ایران» از سوی وزیر امور خارجه کشور تکریم و تقدیر شد.
بهگزارش روابطعمومی دانشگاه شیراز،
در همایش ملی «آذربایجان، دیپلماسی و تمامیت ارضی ایران» که با هدف بزرگداشت میرزا محبعلیخان ناظمالملک مرندی یکانلو در دانشگاه تبریز برگزار شد؛ دکتر عبدالرسول خیراندیش، استادتمام تاریخ دانشگاه شیراز، سخنرانی خود را با موضوع «جغرافیای دفاعی ایران و نقش کلیدی مناطق شمالی» ارائه کرد.
در این رویداد که با حضور جمعی از مسؤولان کشور، دانشگاهیان و پژوهشگران حوزههای تاریخ، سیاست و روابط بینالملل ترتیب یافت؛ دکتر سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشور با اقدامی احترامآمیز از استاد پیشین خود، دکتر خیراندیش که چهلسال پیش در دانشکده روابط بینالملل از محضر او بهره برده بود، ابراز ارادت و قدردانی کرد.
دکتر عراقچی تلاش کرد تا دست استاد خود را به نشان احترام ببوسد، اما دکتر خیراندیش فروتنانه، مانع شد.
آذربایجان، سپر دفاعی ایران در طول تاریخ
دکتر عبدالرسول خیراندیش، استاد دانشگاه شیراز در آیین گشایش همایش ملی «آذربایجان، دیپلماسی و تمامیت ارضی ایران» به موضوع جغرافیای دفاعی ایران و نقش کلیدی مناطق شمالی اشاره و اظهار کرد: در مطالعه تاریخ ایران، مناطق شمالی به ویژه آذربایجان و قفقاز، همواره نقش تعیینکنندهای در تأمین امنیت ملی و شکلگیری دولت متمرکز داشته و نخستین و مهمترین سپر دفاعی ایران در برابر تهاجمات خارجی بودهاند.
وی با بیان اینکه اگرچه ایران مرزهای طولانیای داشته، اما هیچکدام به حساسیت و اهمیت مرزهای شمالی نبودهاند، افزود: از گذرگاههای راهبردی مانند دربند قفقاز (بابالابواب) تا سواحل دریای خزر، این نواحی همواره کانون تمرکز نیروهای دفاعی ایران بوده است؛ زیرا هر مهاجمی با عبور از این مناطق میتوانست به راحتی به قلب فلات ایران نفوذ کند.
دکتر خیراندیش تأکید کرد: دفاع از فلات ایران همواره بر پایهی استقرار نیروها در آنسوی رودخانهها و تنگههای کوهستانی استوار بوده تا با جلوگیری از دسترسی دشمن به آبهای مرزی، امنیت داخلی تأمین شود.
این استاد دانشگاه شیراز با اشاره به اینکه شکست ساسانیان در برابر اعراب نیز تا حدی ناشی از غفلت نسبت به همین اصل دفاعی بود، اظهار کرد: در مناطق شمالی، مانند آذربایجان و قفقاز، شرایط اقلیمی و جغرافیایی دشوار از جمله سرمای شدید و یخبندانهای زمستانی، دفاع را پیچیدهتر میکرد. به همین دلیل، پادشاهان ایران از دوران باستان تا عصر قاجار، همواره نیروهای ویژه و مزدبگیر در این نواحی مستقر میکردند تا امنیت فلات ایران حفظ شود.
وی با بیان اینکه از دیدگاه تاریخی، تمرکز دائمی نیروهای نظامی در مناطق مرزی شمال ایران نه تنها برای حفظ امنیت، بلکه برای تکوین دولت مرکزی نیز نقشی بنیادین داشته است، اظهار کرد: برخلاف سرزمینهایی چون مصر یا بابل که بر مبنای مدیریت متمرکز رودخانهها شکل گرفتهاند، فلات ایران به دلیل پراکندگی منابع آبی و فاصله زیاد مراکز جمعیتی، ناگزیر بود وحدت ملی خود را بر پایه مدیریت دفاعی و ضرورتهای نظامی استوار سازد.
دکتر خیراندیش با اشاره به اینکه دفاع از فلات ایران عامل اصلی پیدایش دولت متمرکز در تاریخ این سرزمین بوده است، اظهار کرد: نمونههای تاریخی متعددی این واقعیت را تأیید میکنند؛ از مقاومتهای مرزبانان دوران ساسانی گرفته تا نبردهای عباس میرزا در دوره قاجار حتی در جنگهای جدید، از جمله دفاع مقدس، همین منطق تاریخی (تمرکز همه توان داخلی برای پاسداری از مرزهای کشور) تکرار شده است.
وی گفت: از این منظر، مرز قفقاز نهتنها بخشی از جغرافیای سیاسی ایران، بلکه یکی از ارکان شکلگیری مفهوم دولت ایرانی به شمار میآید.
گفتنی است، دکتر عبدالرسول خیراندیش (۱۳۳۶)، استادتمام تاریخ دانشگاه شیراز، از تاریخشناسان و تاریخنگاران برجسته کشور است. وی آثار تألیفی و ترجمه بسیاری درقالب کتاب و مقاله در کارنامه علمی خود ثبت کرده که از مهمترین آثار او میتوان به «پژوهشنامه خلیج فارس»، «تاریخ مغول» و «بایندریان» اشاره کرد.
دکتر خیراندیش در بسیاری از دانشگاههای معتبر کشور به تدریس مشغول بوده که ازجملهی آنها میتوان به دانشکده روابط بینالملل وزارت امور خارجه، دانشگاههای تربیت معلم، شیراز، تربیت مدرس، تهران و دانشگاه شهید بهشتی اشاره کرد.
