چرا مردم نسبت به کاهش نرخ تورم تردید دارند؟/ فضای بین المللی به نفع دولت روحانی اســت تورم تک رقمی در گفت و گو با دکتر جعفر قادری؛ نماینده اصولگرای مجلس نهم مسکن، معمولا حدود 30 نسبت از هزینه های خانوار را به خودش اختصاص می دهد. خب، مسکن تغییراتی نداشته اســت. توما؛ یوسف ناصری&– مطابق اعلام بانک مرکزی، نرخ تورم در ســال 1395 به 9 نسبت کاهش پیدا کرده اســت. این بانک، نرخ تورم ســال 91 را 30٫5 نسبت اعلام کرده بود. همچنین طبق اطلاعات این بانک که تنظیم سیاســت های پولی و بانکی، کنترل تورم و حفظ ارزش پول ملی را به عهده دارد، در ســال 90 نرخ تورم 21٫5 نسبتی  تجربه شده اســت.  بر این اساس در ســال 90 به طور متوسط حدود 21 نسبت و در ســال 91 حدود 30 نسبت از قدرت خرید مردم، کاهش پیدا کرده اســت و در ســال 95 هم فقط 9 نسبت. بانک مرکزی نرخ تورم مناطق شهری را با بررسی تغییرات قیمتی 385 قلم کالا و خدمت و با مراجعه به 16 هزار خانوار در سراسر کشور، محاسبه می کنند.  دولت روحانی، تک رقمی کردن تورم را یکی از دستاوردهای بزرگ خود در مسیر حفظ قدرت خرید مردم می داند.  این باور در بین اقتصاددان بزرگ دنیا از جمله «میلتون فریدمن» وجود دارد که دولت، بزرگترین عامل تورم اســت. گفت و گوی توما که در پی می آید با دکتر جعفر قادری اســت. با او درباره علل کاهش نرخ تورم و این که چرا در جامعه ما نسبت به کاهش قابل توجه نرخ تورم تردید وجود دارد، صحبت کردیم. قادری، دکترای اقتصاد شهری و منطقه ای دارد و اســتاد دانشگاه شیراز اســت. او در دوره های هشتم و نهم، نماینده اصولگرای مردم شیراز در مجلس بوده. پیش از آن هم از دی ماه 84 تا اردیبهشت 86 شهردار شیراز بوده اســت.  بعد از آن که 25 ســال تورم دو رقمی در کشور داشته ایم، در ســال 1395 نرخ تورم، تک رقمی شده و به زیر 10 نسبت رسیده اســت. اما مردم در اظهار نظرهایی که دارند نسبت به نرخ تورم تک رقمی تردید دارند. چرا چنین وضعی اتفاق افتاده اســت و وجود دارد؟ -مردم به سبد کالای مصرفی خودشان نگاه می کنند و مواد غذایی هم با افزایش قابل توجه قیمت مواجه اســت. بسیاری از کالاهایی که بیش تر، مورد اســتفاده مردم اســت، تغییرات قیمتی آنها قابل توجه اســت ولی معمولا در سبدی که برای اندازه گیری نرخ تورم محاسبه می شود سهم کالایی مثل «مسکن» قابل توجه اســت.  مسکن، معمولا حدود 30 نسبت از هزینه های خانوار را به خودش اختصاص می دهد. خب، مسکن تغییراتی نداشته اســت. تحت  تاثیر بعضی از اقلامی که در رکود بوده اســت در مجموع متوسط تغییرات قیمت که به عنوان نرخ تورم شناخته می شود، خیلی عدد و رقم بالایی را نشان نمی دهد. اما معمولا کالاهایی که مردم، بیش تر با آنها سر و کار دارند تورم آنها قابل توجه اســت. بر این اساس اســت که مردم خیلی اعداد و ارقام را جدی نمی گیرند. جناب جناب مقتدایی مدیر کل آمارهای اقتصادی بانک مرکزی گفته اســت که ضریب اهمیت مسکن، آب، برق، گاز و سایر سوخت ها در شاخص تورم 32٫82 اســت و خوراکی ها و آشامیدنی ها 27٫38 اســت. این ضریب و وزن های 32 نسبتی برای مسکن و 27 نسبتی برای خوراکی ها و آشامیدنی ها، نمی تواند واقعیت جامعه را نشان بدهد؟ -سهم مسکن در شاخص تورم، قابل توجه اســت. الان بیش تر افزایش قیمت را در اقلام خوراکی، تغییرات قابل توجهی را داشتیم. در کالاهای و خدمات مربوط به تحصیل و تفریح یا بهداشت و درمان، حمل و نقل، ارتباطات و کفش و پوشاک تغییرات قیمت قابل توجه بوده اســت. بیش ترین افزایش قیمت در اسفند 95 نسبت به اسفند 94 مربوط به گروه اصلی خوراکی ها و آشامیدنی در شاخص تورم  بوده اســت و با 17 نسبت افزایش.  -من جزئیات را نمی دانم ولی کالاهایی که مصرف بیش تر دارند و مصرف روزانه دارند، مردم معمولا آنها را جلوی چشم خودشان می بینند. تغییرات قیمت میوه ها در روزهای قبل از تحویل ســال 96، قابل توجه بود. بنابراین افزایش قیمت این اقلام، اثر خودش را نشان می دهد. یک دردسر دیگر که ایجاد شده، کاهش قدرت خرید مردم اســت. رکود در بازار وجود دارد. با توجه به این که مردم، درآمد ندارند، در این شرایط، احساس مردم این اســت که نمی توانند با همین وضعی که وجود دارد خرید کنند و نیازهای خودشان را پاسخ بدهند. این موضوع هم ایجاد دردسر کرده اســت. در اعداد و ارقامی که وجود دارد ضریب جینی نیز مطرح اســت. طبق ضریب جینی، وضعیت توزیع درآمدی، بدتر شده. این هم یک عامل دیگر اســت که وضعیت توزیع درآمد قشرهای درآمدی پایین جامعه نسبت به گذشته تغییر کرده اســت. مجموعه این عوامل باعث شده اســت دقیقا احساسی که مردم دارند با اعداد و ارقام منتشر شده، خیلی سازگاری نداشته باشد. بانک مرکزی اعلام کرده اســت که شاخص تورم بر اساس اســتانداردهای صندوق بین المللی پول محاسبه می شود. در محاسباتی که انجام می شود 385 انواع کالاها و خدمات را بررسی می کنند. در چند ســال اخیر کشوری مثل آمریکا تورم نزدیک به صفر نسبت داشت و تلاش می کرد که به 2 نسبت افزایش پیدا کند. آشنایی دارید که آن کشورها دقیقا چه معیارهایی دارند؟ &– طریقه ها و سبدهای شاخص تورم، معمولا به هم نزدیک اســت و خیلی تفاوتی نمی کند. اما در آن کشورها ثبات قیمتی، به مراتب بیش تر از کشورهای دیگر وجود دارد. به همین دلیل در آن کشورها به علت انعطاف و کشش پذیری که در عرضه کالاها وجود دارد و تقریبا ثباتی که در تقاضا وجود دارد، عملا این نوسانات را شاهد نیستیم. متاسفانه در کشور ما، ساختارهای نامناسبی وجود دارد. الان به شکل وسیع و گسترده ای مقدار نقدینگی در جامعه بالا رفـــــته اســت. این نقدینگی مثل یک جریان سیل اســت. تا زمانی که سد، جلوی سیل به خوبی عمل کند اتفاقی نمی افتد ولی کافی اســت در این سد، یک رخنه ای به وجود بیاید و این نقدینگی به سمت یکی از بازارها حرکت کند.  آن موقع دیگر قابل کنترل نیست و دردسرات جدی ایجاد می کند. در چه صورت این نقدینگی، تورم زا خواهد شد؟ -در صورتی که یک خرده بی اعتمادی ایجاد شود و باعث شود مردم به سمت تقاضای سفته بازی برای دارایی هایی مثل ارز و سکه بروند. در گذشته هر کدام از این بازارها دچار التهاب می شد.  اگر شرایطی پیش بیاید که مردم باورشان شود که ارز کمتری در دسترس اســت، بلافاصله به سمت بازار ارز هجوم می آورند و همه سعی می کنند نقدینگی های ریالی را به ارز تیدل کنند. چون در آنجا انتظار بازده بالاتری دارند.  یا در بعضی از اقلام دیگر مثل مسکن. البته به خاطر مسکن مهر، عرضه مسکن زیاد شد و شاید به این زودی ها مسکن به عنوان یک کالای برای واسطه بازی مورد اســتفاده قرار نگیرد.  خودرو نیز چنین قابلیت دارد. با توجه به امکانی که برای واردات خودرو وجود دارد، شاید مثل گذشته دیگر روی آن سفته بازی نشود. یا سکه به همین شکل. اما در مجموع اگر مردم احساس کنند درآمدهای ارزی دولت دردسر دارد و دولت در وصول درآمدهای ارزی با دردسر مواجه می شود، ممکن اســت این حوزه تبدیل شود به حوزه ای که سفته بازی زیادی در آن انجام شود و تقاضای زیادی به این بازار ورود پیدا کند و ایجاد شود.  در اواخر دولت جناب جناب احمدی نژاد یعنی در اردیبهشت 1392 شما گفته بودید که صاحبان صنایع نرخ تورم رسمی را بالاتر از نرخ اعلام شده توسط مرکز آمار می دانند. چرا این وضعیت وجود دارد و شما هم در آن زمیان این موضوع را بیان کرده بودید؟ -در محاسبات نرخ تورم، سبدی از کالاها بررسی می شود. این سبد در برگیرنده همه کالاها نیست. از طرف دیگر، ما شاخص تورم در سطح عمده فطریقهی داریم و همچنین شاخصی در سطح خرده فطریقهی داریم. بعضی اوقات، این دو شاخص تورم با هم فرق دارند. برای مثال ممکن اســت در سطح عمده فطریقهی، قیمت ها با نرخ بالاتری افزایش پیدا کند و با یک تاخیر و بعد از چند ماه، اثر خودش را نشان بدهد. یا در اقتصاد، بعضی از متغیرها، از قبل یک مقدار وضعیت را نشان می دهند.  اگر به این متغیرهایی که از قبل وضعیت را نشان می دهند، توجه شود دولت می تواند اقداماتی متناسب با شرایط انجام بدهد که پیامدهای بعضی از تغییرات را کم کند.  در ســال 91 یعنی آخرین ســال کامل در دولت جناب جناب احمدی نژاد، نرخ تورم 30 نسبت بود و جناب جناب روحانی در ســال 92 در تبلیغات انتخاباتی می گفت «معیار اصلی تورم جیب مردم اســت و نه بانک مرکزی و مرکز آمار». الان که دولت جناب جناب روحانی تورم را به زیر 10 نسبت رسانده اســت آیا باز باید گفت که جیب مردم ملاک اســت یا واقعا می شود به آمارهای بانک مرکزی با همین وضعیتی که وجود دارد کاملا اعتماد کرد؟ -در اول هر کتاب آماری نوشته شده اســت که آمارها دروغ نمی گویند ولی دروغگویان، آمار سازی می کنند. معمولا روال دولت ها این اســت و برای این که اقدامات خودشان را موجه نشان بدهد، اقدام به آمار سازی می کنند. این کار باعث می شود که یک مقدار اعتماد مردم را سلب کند. دولت الان آمارهایی درباره اشتغال ارائه می کند ولی تعداد شغل های اعلام شده، با واقعیت های جامعه سازگار نیست.  این نشان دهنده این اســت که بعضا مسئولان، آمار سازی می کنند یا مبناهای آماری آنان، مبناهای درستی نیست و در حقیقت برای موجه جلوه دادن اعداد و ارقام خودشان، از حوزه هایی بهره می گیرند. قبل از تشکیل دولت اقای روحانی، فضای جامعه به صورتی بود که مردم به علت وحشت از افزایش قیمت ها، به سمت انبار کردن اقلام خوراکی و آشامیدنی رفـــــتند. الان که تورم 8 نسبت شده اســت واقعا نسبت به ســال 1391 تغییر ایجاد شده اســت؟  -خیر. الان در شرایط رکودی، همه می دانند که ظرفیت های خالی وجود دارد و دلیلی برای ذخیره کردن ندارند. در زمان دولت جناب جناب احمدی نژاد، هم بعضی از کشورها به شرایط بحرانی ایـــران دامن می زدند و هم عده ای در داخل کشور، اقداماتی را انجام می دادند. دولت هم خیلی توجه نمی کرد و برای کنترل و مهار شرایط بحرانی، اقدام خاصی انجام نمی داد. مجموعه این عوامل باعث شده بود التهابی در جامعه ایجاد شود و تقاضای سفته بازی شکل بگیرد و همه به سمت انبار کردن کالاها و در نتیجه افزایش تقاضا برای کالاها سوق داده شوند. آن وضع، دردسراتی را ایجاد کرد. دولت جناب جناب روحانی چه سیاســت هایی را در پیش گرفـــــت که نرخ تورمی که بانک مرکزی اعلام می کند از 30 نسبت در ســال 1391 به 9 نسبت در ســال 1395 کاهش پیدا کرده اســت؟ -بخش عمده ای از کاهش نرخ تورم، ناشی از رکودی اســت که در جامعه اتفاق افتاده اســت. الان ظرفیت های خالی در واحدهای تولیدی وجود دارد. بودجه عمرانی نسبت به کل بودجه را در شرایط فعلی و گذشته در نظر بگیریم، هر چه جلوتر بیاییم در دولت جناب جناب روحانی مقدار بودجه عمرانی نسبت به کل بودجه کاهش پیدا کرده اســت.  یک مقدار در سطح بین المللی، فضای ایجاد شده به دولت جناب جناب روحانی کمک کرد. در حالی که در دولت جناب جناب احمدی نژاد، فضای بین المللی به ضرر آن دولت بود و به التهابات و تقاضای سفته بازی دامن می زد. در شرایط فعلی، چنان وضعی وجود ندارد و خیلی به تقاضای سفته بازی دامن زده نشده. از ظرف دیگر، حجم قابل توجهی از مسکنی که در جامعه ساخته شد، این حجم قابل توجه عملا زمینه را برای سفته بازی در بازار مسکن کمرنگ کرده و انگیزه سفته بازی در بازار مسکن، وجود ندارد.  انتظاری هم که مردم از آزاد سازی ارزهای خارجی داشتند باعث شد به سمت بازار ارز نروند. در حقیقت وقتی انتظار داشته باشند دلارها و درآمدهای ارزی به کشور برمی گردد، در نتیجه مردم سراغ ارز نمی روند و سراغ سکه طلا هم نمی روند.  این مجموعه عوامل باعث شد که یک خرده التهاب ها و نگرانی ها نسبت به نوسانات نرخ ارز، کمتر شود و مردم، حرص و ولع برای تبدیل منابع ریالی به دلار و ارزهای خارجی نداشته باشند. چون وقتی حرص و ولع برای ارز خارجی وجود داشته باشد قیمت ارز در بازار داخلی افزایش پیدا می کند. در شاخص تورم، قیمت اقلام مختلف را نسبت به ســال پایه می سنجند. بانک مرکزی تصمیم گرفـــــته اســت ســال پایه را از ســال 1390 به ســال 1395 تغییر بدهد و آمارهای ســال 96 بر این مبنا اعلام خواهد شد. قبلا ســال 1383 و ســال 1376 به عنوان ســال پایه در نظر گرفـــــته شده بود.  این که فاصله ســال پایه کمتر شود می تواند بی اعتمادی مردم نسبت به آمارهای ملی را ایجاد کند یا این فاصله ســال های 90 تا 95 برای تغییر ســال پایه معقول اســت؟ -معمولا مدت زمان بیش تری طول می کشد تا ســال پایه را تغییر بدهند. شاید یکی از دلایلی که نرخ تورم را کمتر نشان می دهد، تغییر ســال پایه باشد. نرخ تورم ســال 95 بر مبنای ســال پایه 90 محاسبه شده اســت. اما در ســال 96 ســال پایه تغییر داده می شود. -من فکر می کنم به این شکل و با این سرعت، تغییر ســال پایه خیلی ضرورتی نداشته باشد. تغییرات ســال پایه می تواند روی نرخ تورم تا اندازه ای اثر داشته باشد. یعنی جلو آوردن ســال پایه می تواند نرخ تورم را کمتر نشان بدهد؟ -بله. من با یکی از همکارانم در دانشگاه صحبت می کردم که این موضوع را تایید می کرد. اما من خودم در این زمینه بررسی خاصی انجام نداده ام.  یکی از همکاران دانشگاهی، به این بحث اشاره کرد. حقیقتا من خودم در این زمینه فکر نکرده ام. او می گفت تغییر ســال پایه باعث می شود که نرخ تورم یک مقدار کمتر نشان داده شود.  شخصی که تغییر ســال پایه بر کاهش تورم را موثر می داند چه کسی اســت؟ -جناب جناب دکتر ابراهیم هادیان که اقتصاددان و اســتاد دانشگاه شیراز اســت.  آیا می شود تغییر خاصی در محاسبه نرخ تورم ایجاد کرد و یک سبد کالا از اقلام حیاتی که مردم مصرف می کنند مثل گوشت و نان و اقلام خوراکی را در نظر گرفـــــت یا نیاز به چنین کاری نیست و همچنان اگر شاخص تورم را بر مبنای تغییرات قیمتی 385 کالا و خدمت محاسبه کنند اشکالی ندارد؟ -ما سه تا شاخص تورم داریم. یک شاخص این اســت که تغییرات قیمت ها را در سطح خرده فطریقهی بررسی می کند و نرخ تورم مصرف کننده را اندازه گیری می کند. تغییرات قیمت در سطح عمده فطریقهی نیز، تورم را در سطح عمده فطریقهی های تولیدی اندازه گیری می کند.  شاخص سوم، تورم زدایی اســت که تغییرات همه کالاها را در نظر می گیرد. آنچه که در مورد تورم مصرفی از آن یاد می کنند همان شاخص مصرف خرده فطریقهی اســت. من فکر می کنم این سبد، متناسب با اهمیت و سهمی که در بودجه خانوارها دارد از دوره ای به دوره دیگر می تواند تغییر کند.  با توجه به نمونه گیری هایی که هر ســاله از درآمد و هزینه خانوارها انجام می شود این سبد را می توانند تغییر بدهند تا واقعیت ها را بررسی کنند. تعداد 294 قلم کالا و 91 خدمت جزو سبد کالاها و خدماتی اســت که در حال حاضر بانک مرکزی تغییرات آنها را بررسی می کند. شما نظرتان این اســت که تغییرات قیمت های تعدادی کالای خاص و پر مصرف هم اعلام شود و آیا فرضا 20 کالای عمده ای که مردم در روز و هفته ، بیش تر اســتفاده می کنند بررسی تغییرات آنها مناسب اســت؟ -در گزارش شاخص تورم، بانک مرکزی تغییرات قیمت های گروه های اصلی مختلف از جمله «خوراکی ها و آشامیدنی ها» و «بهداشت و درمان» را اعلام می کند. علاوه بر این که نرخ تورم مصرف کننده را اعلام می کند، نرخ تورم گروه های اصلی را نیز اعلام می کند. به آن آمار می شود اســتناد کرد. چگونه می شود اعتماد مردم را نسبت به آمارها بیش تر کرد و همراهی و همدلی در جامعه نسبت به آمار و فرضا کاهش نرخ تورم ایجاد کرد؟ -وقتی آمار و اطلاعات توسط جامعه و نهاد بی طرف تری اعلام شود و آنها به صحت و سقم آمار ورود پیدا کنند و آمار و اطلاعات را تایید کنند، می شود اعتماد بیش تری ایجاد کرد.  اگر دولت فرضا مبنای محاسبه نرخ های اعلام شده را کاملا توضیح بدهد و اســتدلال و جزئیات را توضیح بدهد مردم می توانند بهتر اعتماد کنند.  داغترین اخبار و رویداد های ایـــران و خارج این مطلب در این ساعت از سایت توما در بخش خبری ارســال گردیده اســت این بخش شامل خبر های ورزشی نیز میباشد میتوانید خبر فوق را به اشراک بگذارید نوشته چرا مردم نسبت به کاهش نرخ تورم تردید دارند؟/ فضای بین المللی به نفع دولت روحانی اســت اولین بار در مجله آنلاین توما. پدیدار شد.