بهگزارش روابطعمومی دانشگاه شیراز، همایش بینالمللی «جایگاه شیراز در اعتلای علوم عقلی ایران با تأکید بر میراث علمی علامه ملاعبدالله بهابادی یزدی» صبح امروز، ۲۸ آبانماه، در دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه شیراز، با حضور جمعی از مسؤولان، دانشگاهیان و حوزویان برگزار شد.
مکتب حکمای شیراز الگویی برای عشق و معرفت است
حضرت آیتاللهالعظمی جوادی آملی، مرجع تقلید شیعیان در پیام خود به همایش بینالمللی جایگاه شیراز در اعتلای علوم عقلی ایران، ضمن تکریم شخصیتهای علمی شیراز و قدردانی از برگزارکنندگان، این مکتب فلسفی، با اشاره به جایگاه تاریخی شیراز در پرورش حکمای بزرگ، گفتند: شیراز از آن جهت که مردان بزرگ و اندیشوران ژرفاندیش در دامن خود پروراند، به شهری تبدیل شد که زمین و زمانش از برکت آنان ارزش یافت. بزرگان این سرزمین همواره در پیِ مزایده بودهاند نه مناقصه؛ کالای معرفت و عشق را ارزان نمیخواستند، بلکه با همّت بلند آن را به بالاترین بهای معرفت میخریدند.
آیتالله العظمی جوادی آملی با اشاره به تعبیر حافظ که «بیمعرفت مباش که در مَن یزید عشق، اهل نظر معامله با آشنا کنند»، افزودند: حکمای شیراز، همچون صدرالمتألهین و ملاعبدالله یزدی، با روحیه مزایدهطلبی علمی، از آنچه پیشینیان گفتهاند عبور کردند و آن را نردبانی برای تعالی حکمت قرار دادند؛ آنان تنها به علم اکتفا نکردند بلکه عشق به عبادت و معرفت را در جان خود جای دادند.
ایشان با تبیین تمایز «جهلزدایی»، «جهالتزدایی» و «جاهلیتزدایی»، تأکید کردند: حوزهها و دانشگاهها مسئول علمپروری و جهلزداییاند؛ مساجد و مراکز اخلاقی وظیفه جهالتزدایی دارند؛ اما مبارزه با جاهلیت، تنها در نظام امامت و امت ممکن است. حکمای شیراز سهم بزرگی در این رسالت داشتهاند؛ آنان سخن آسمان، زمین، درخت، سنگ و موجودات را میشنیدند و جهان را مکتب الهی میدانستند.
آیتاللهالعظمی جوادی آملی در پایان با تجلیل از جایگاه حکمی این مکتب، تصریح کردند: مکتب شیراز نهتنها در جهلزدایی و جهالتزدایی نقشآفرین بود؛ بلکه با تکیه بر عقلانیت و توحید، در مسیر جاهلیتزدایی گام برداشت، راهی که امروز نیز باید با قدرت ادامه یابد.
فیلم سخنرانی حضرت آیتاللهالعظمی جوادی آملی را از اینجا دانلود کنید.
مدارای فرهنگی و روحیه دیگرپذیری مردم شیراز زمینهساز بروز اندیشههای عمیق در علوم انسانی
رئیس دانشگاه شیراز نیز در آیین گشایش همایش بینالمللی «جایگاه شیراز در اعتلای علوم عقلی ایران با تأکید بر میراث علمی علامه ملاعبدالله بهابادی یزدی» که در تالار علامه جعفری دانشگاه شیراز برگزار شد، گفت: دانشگاه شیراز امروز افتخار دارد که میزبان این همایش فاخر است؛ رویدادی که در آستانه روز جهانی فلسفه فرصتی فراهم کرده است تا نقش بیبدیل شیراز و مکتب شیراز در اعتلای علوم عقلی مورد بازخوانی و کنکاش علمی قرار گیرد.
وی با اشاره به اینکه شیراز در طول تاریخ بهعنوان «دارالعلم» و کانون پرورش افکار عمیق شناخته شده است، گفت: مقام معظم رهبری نیز درباره جایگاه دانشگاه شیراز تعبیر حکیمانهای دارند و آن را «دارالعلمی در دارالعلم» خواندند.
دکتر افشاریفر بیان کرد: یکی از دلایل شکلگیری مکتب شیراز، مدارای فرهنگی و روحیه دیگرپذیری مردم این شهر است؛ ویژگیای که موجب شده شیراز محل ظهور و بروز اندیشههای عمیق در حوزه علوم انسانی باشد.
رئیس دانشگاه شیراز با تأکید بر اینکه این دانشگاه خود را میراثدار یک ارثیه گرانسنگ میداند، گفت: پاسداری از این سرمایه عظیم فرهنگی و تمدنی وظیفه ماست و در این مسیر، دانشکده الهیات و معارف اسلامی با برنامهریزی دقیق و بهرهگیری از اساتید برجسته نقش مهمی در احیای مکتب شیراز ایفا میکند.
دکتر افشاریفر یکی از آثار مهم برگزاری این همایش را تقویت هویت ملی و دانشگاهی دانست و گفت: وقتی دانشجوی ما بداند در شهری درس میخواند که خاستگاه بسیاری از بزرگان و محققان بوده است، با انگیزه بیشتری به تحصیل میپردازد و خود را بخشی از یک تمدن عمیق میبیند.
وی با بیان اینکه امیدواریم برکات این گردهمایی در پژوهشهای آینده، ارتباطات بینالمللی و تعاملات علمی ملی ادامه یابد، گفت: امیدواریم این فعالیتها محدود به ایام برگزاری همایش نماند و بستر توسعه علمی و فرهنگی در سطح دانشگاه و فراتر از آن شود.
مقابله با جاهلیت مدرن نیاز به حکمت، دانایی و انسجام دارد
دکتر سیدضیاء هاشمی، معاون فرهنگی معاون اول رئیسجمهور هم ضمن قدردانی از دستاندرکاران این همایش در دانشگاه شیراز گفت: بزرگان و حکمایی چون علامه بهابادی افتخار ما هستند، اما این تکریمها چیزی به آنها نمیافزاید؛ این ما هستیم که بر سر سفره حکمت آنان مینشینیم تا نیاز امروزمان را برطرف کنیم.
وی افزود: ما قرار نیست به ۴۶۶ سال قبل برگردیم، بلکه باید نگاه کنیم اگر امروز نزد علامه بهابادی برویم و بپرسیم چه باید کرد، چه پاسخی خواهیم شنید. حکمت قدما برای امروز ماست و باید بتوانیم از آن بهره ببریم.
معاون فرهنگی معاون اول رئیسجمهور با اشاره به هشدارهای آیتاللهالعظمی جوادی آملی درباره سه سطح انحراف، توضیح داد: مبارزه با جهل وظیفه حوزه و دانشگاه است، مبارزه با جهالت وظیفه مراکز فرهنگی و رسانههاست و مبارزه با جاهلیت مدرن، جریانی است که امروز دنیا را تهدید میکند.
وی همچنین نسبت به نوع دیگری از جاهلیت هشدار داد و گفت: گاهی پشت ظاهر دینداری، انحرافات خطرناکی پنهان میشود؛ همانگونه که ملاصدرا در مبارزه با عارفنمایان به آن اشاره کرده است.
دکتر هاشمی با اشاره به جنگ ۱۲روزه اخیر با رژیم صهیونیستی و استمرار ۷۰ساله دشمنی جریانهای استکباری با امت اسلامی، اظهار کرد: امروز نبرد فقط نظامی نیست؛ جنگ علمی، فناورانه و رسانهای است. ژنرالهای امروز پشت کامپیوترها نشستهاند.
وی افزود: اگر میخواهیم در برابر ظلم و جنایت پیشگان ضعیف نباشیم، باید مؤلفههای قدرت را تقویت کنیم. مهمترین مؤلفه قدرت، دانایی، علم، معرفت و فناوری است.
ضرورت انسجام اجتماعی و مدیریت اختلافات/ منطق گفتوگو؛ حلقه اتصال و شرط تکامل اجتماعی
دکتر سیدضیاء هاشمی با بیان اینکه اختلاف در هر جامعه انسانی امری طبیعی است، تأکید کرد: برای قوی شدن نیاز به انسجام و همافزایی داریم. باید اشتراکات را تقویت و اختلافات را مدیریت کنیم. همانطور که مکتب شیراز، اصفهان، یزد و نجف میتوانند مکمل هم باشند، کشورهای اسلامی نیز باید تکمیلکننده یکدیگر باشند.
معاون فرهنگی معاون اول رئیس جمهور گفت: ارزشهایی چون عدالت، فرزانگی و معنویت مشترکات بنیادین ما هستند. ظلم هرجا که باشد ضدارزش است؛ چه در اروپا، چه در آمریکا و چه در غرب آسیا.
وی با اشاره به نیاز جوامع اسلامی به گفتوگو، اظهار کرد: برای اینکه مکمل هم باشیم باید منطق گفتوگو داشته باشیم؛ از سطح خانواده تا سطح جهانی. بزرگان ما مانند علامه بهابادی با نگارش آثار منطقی و تفسیری، پایههای این منطق را تقویت کردهاند.
دکتر هاشمی تأکید کرد: این همایشها نباید فقط برای چاپ چند جلد کتاب باشد. باید بتوانیم میان کانونهای تولید علم و عرصههای فرهنگی پل بزنیم؛ رسانهها، مراکز فرهنگی، حوزه و دانشگاه باید در تعامل سازنده باشند.
وی در پایان با اشاره به سخنان آیتالله جوادی آملی درباره حافظ و جایگاه عشق در ادبیات شیراز گفت: شیراز به ما درس محبت، صمیمیت و مدارا میدهد و این عشق زمانی ارزشمند است که در بستری معنوی قرار گیرد؛ همانگونه که سعدی فرمود: سعدیا گر عاشقی و جوانی، عشق محمد بس است.
مکتب شیراز تلفیقی از معرفت، عشق و حکمت است
استاد فلسفه و عرفان اسلامی دانشگاه شیراز نیز در این مراسم با بیان این که مؤلفه اصلی مکتب شیراز، معرفت است که از طریق عشق واقعی به انسانها منتقل میشود، گفت: عشق بالاترین هنر و خصوصیتی است که انسان میتواند به آن برسد و حکمای مکتب شیراز با کسب معرفت، جزو آشنایان خدا شده و عشق را تجربه کردند.
حجتالاسلام والمسلمین دکتر قاسم کاکایی ادامه داد: مسمن عشق و معرفت است؛ کسی که معرفت ندارد، به عشق نیز دست نمییابد و این مولفه اساسی در مکتب شیراز است.
استاد دانشگاه شیراز با بیان اینکه شیراز از قرن هشتم میلادی به عنوان شهر عشق شناخته شده بود، گفت: هجرت فرزانگان از سراسر جهان اسلام به شیراز و مدارای فرهنگی مردم این شهر باعث شد محل ظهور حکمت، عقلانیت و علوم انسانی باشد.
وی به نقل از ناصر بخارایی افزود: شیراز تنها شهری بود که در بازار آن، ۴۴ نفر از اولیای خدا پشت ترازوها حضور داشتند و این ویژگی باعث شده بود بازار، مدارس و خانقاهها همگی فضایی امن و فرهنگی داشته باشند.
دکتر کاکایی به مدارس تاریخی شیراز، از جمله مدرسه منصوریه ساخته صدرالدین دشتکی برای قیاسالدین منصور و مدرسه خان ساخته امام قلی خان برای تدریس ملاصدرا اشاره کرد و گفت: این دو مدرسه نقطه آغاز و پایان دوران حکمت شیراز هستند و بسیاری از حکمای بزرگ مانند ملا عبدالله یزدی، جلالالدین دوانی، جلالالدین دوانی، محمود دهدار و محمد دهدار در این مدارس درس خواندهاند.
وی تصریح کرد: شیراز محل دفن علمای بزرگی چون شمسالدین محمد لاهیجی و میر سید شریف جورجانی بوده و این شهر در طول تاریخ، کانون تجمع نهرهای متعدد حکمت بود که در نهایت به دریای حکمت متعالیه تبدیل شد.
استاد دانشگاه شیراز با اشاره به اینکه مکتب شیراز تلفیقی از فلسفه مشاء، فلسفه اشراق و عرفان است، گفت: حکمای این مکتب با سیر فلسفی خود به اصالت وجود رسیدند و مسائل علمی، اخلاقی و معنوی را با هم ترکیب کردند.
وی در ادامه بیان کرد: مکتب شیراز در برابر سه نوع جهل و جاهلیت عمل میکند: جهل زدایی علمی، جهالت زدایی عملی و جاهلیت زدایی فرهنگی و دینی و این ویژگی مکتب شیراز را از دیگر جریانهای فلسفی متمایز میکند.
کاکایی همچنین با اشاره به دوران تاریخی شیراز گفت: این شهر در برابر حمله مغول و دورههای سخت تاریخی به دلیل پذیرش فرهنگهای گوناگون و مدارای اجتماعی، توانست به رشد علمی و فلسفی خود ادامه دهد.
استاد دانشگاه شیراز در پایان اظهار امیدواری کرد: برکات این همایش مسیر پژوهشهای آینده و احیای مکتب شیراز را در سطح ملی و بینالمللی هموار کند و میراث فرهنگی و تمدنی این شهر همچنان زنده بماند.
رونمایی از مجموعه ۵ جلدی مقالات مشترک درباره ملا عبدالله بهابادی
در پایان این همایش، از مجموعه ۵ جلدی مقالات مشترک دانشگاه کوفه و مرکز الهدی للدراسات حوزویه و دبیرخانه کنگره بینالمللی ملا عبدالله بهابادی رونمایی شد.
در این همایش، 15مقاله تخصصی ازسوی پژوهشگران حوزه فلسفه و معارف اسلامی در قالب سه نشست همزمان ارائه شد. چهار مقاله شاخص نیز شامل ویژگیهای عقلانی در مکتب علامه ملاعبدالله یزدی، منطق ملاعبدالله، آب عرفه الورغرمی التونسی و سهم او در منطق و شیراز بستر تعامل ادیان و گفتوگوی افکار در این همایش ارائه میشود.
این مقالات بههمت پژوهشگرانی از کشورهای ایران، عراق، انگلیس، تونس و سوئیس ارائه شد.
برنامههای همایش فردا (پنجشنبه) در حرم مطهر حضرت احمد بن موسی شاهچراغ (ع) ادامه خواهد یافت.
