شیراز- ایرنا- همایش ملی جایگاه فارس در عرصه زبان و ادبیات عربی توسط بخش زبان وادبیات عربی دانشگاه شیراز و با همکاری نهادهای مرتبط در روزهای چهارشنبه و پنج شنبه 22 و 23 مهرماه در تالار علامه جعفری دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شیراز برگزار شد. به گزارش یکشنبه ایرنا، مروری بر مباحث مطرح شده در نشست های علمی و تخصصی این همایش ملی می تواند دریچه های نویی را در برابرعلاقه مندان به فرهنگ دیار فارس و حتی کشور از یک سو و محققان و پژوهشگران زبان و ادبیات عربی از دیگر سو بگشاید. در این همایش ملی بیش از 50 استاد کشوری، دبیران آموزش و پرورش شهر شیراز و دانشجویان و علاقمندان فرهنگ مرزو بوم فارس شرکت داشتند که در این میان حضور استادانی چون دکتر آذرتاش آذرنوش چهره ماندگار زبان و ادبیات عربی، دکتر محمدعلی آذرشب و دکتر جعفری از پژوهشگران برجسته این عرصه جلوه ای ویژه ای به این همایش داده بود. در این همایش همچنین پیوندی بین دو نهاد آموزشی کشور یعنی آموزش و پرورش و دانشگاه ایجاد شده که دبیران آموزش و پرورش استقبال چشمگیری نشان دادند و حضور پررنگی در این همایش داشتند. همایش جایگاه فارس در عرصه زبان و ادبیات عربی با هدف شناساندن میراث فاخر و گرانبهای اهالی فارس که به زبان علمی آن روزهای جهان اسلام نگاشته شده است و ضرورت توجه به این سرمایه های فرهنگی برگزار شد. در این همایش دو روزه 15 سخنران به ارائه مقالات علمی خود پرداختند که مهمترین فرازهای سخنان آنان از این قرار است: زیبایی شیراز به بزرگان و دانشمندان دکتر آذرتاش آذرنوش چهره ماندگار کشور در حوزه زبان و ادبیات عرب و استاد دانشگاه تهران در ایان همایش گفت: برخلاف ادبیات غربی که زیبایی شهر را در ظاهر و وضعیت زندگی مردمان می دانند، در ادبیات اسلامی شمار ادیبان، دانشمندان، فقها و فیلسوفان نماد زیبایی شهر و افتخار آن تلقی می شود، موضوعی که درباره شیراز صدق می کند و در تاریخ سخن از بزرگان این شهر است. وی با اشاره به نشانه های تمدن در نگاه صاحب نظران مسلمان بیان کرد: وجود مفاخر و مشاهیر مهمترین معیاری است که مورد توجه صاحب نظران درحوزه تمدن است که منطقه فارس با داشتن مشاهیر و مفاخری درحوزه های متفاوت از جمله دانشمندان و ادیبان زبان و ادبیات عربی از این ویژگی تمدنی برخوردار است . این پژوهشگر برجسته عنوان داشت که شیراز را با دانشمندان آن می توان در جهان اسلام شناخت . استاد دانشگاه تهران و چهره ماندگار کشور در عرصه زبان و ادبیات عرب گفت: آنگونه که در منابع تاریخی قزوین، نیشابور، اصفهان و ... آمده است درباره شیراز همواره سخن از بزرگان این شهر است و این که افتخار این شهر به ادیبان و اندیشه وران است تا ظاهر و دیوارهای شهر. وی گفت: بنا بر منابع تاریخی، تا قرن ششم هجری دانشمندان بزرگی در فارس زندگی می کردند که بنا بر کتاب اصطخری، سلمان فارسی، هرمزان، عبدالحمید کاتب، ابن مقفع، سیبویه، حلاج، ابن خفیف، ابوحیان توحیدی و ... از بزرگان این دیار در تاریخ هستند که در روزگار خود نقش آفرین بوده اند و در موضوعاتی همچون ادبیات عرب تاثیرگذار بودند. مدیر بخش ادبیات عرب در مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی اظهار کرد: با توجه به این که زبان علمی روزگار عربی بوده است، بزرگان و ادیبان دیار فارس به عربی فصیح سخن می گفتند و حال آن که زبان قبایل عرب، زبانی عامیانه با لهجه های خاص بود و از آن جا که این لهجه ها واحد نبود، ایرانی ها نمی دانستند کدام لهجه را یاد بگیرند و این از دلایلی است که ما ایرانی ها عرب زبان نشدیم. نقش فارس در زدودن حصارهای قومیتی از زبان عربی سخران دیگر این همایش ملی دکتر محمد علی آذر شب استاد دانشگاه تهران بود. وی در سخنرانی خود یا موضوع «نقش فارس در فرهنگ و تمدن اسلامی» ضمن تاکید بر توجه به تمدن اسلامی بر اساس نیازهای روز اظهار کرد: ما داعیه تمدن اسلامی داریم و باید برای آینده تمدن اسلامی برنامه داشته باشیم و گذشته را چراغ راه خود قرار دهیم. وی ادامه داد: تمدن زاییده فرهنگ است. هر فرهنگی باید حرکت تمدنی داشته باشد تابتواند تمدن سازباشد. فرهنگ باید مولفه های تمدن ساز داشته باشد اگر مولفه های تمدن ساز فعال شود به تمدن منجر می شود. این استاد دانشگاه تهران اظهار کرد: امروزه ما وحدت حوزه تمدنی را از دست داده ایم اما در گذشته با وجود امکانات کم اگر شاعری مانند متنبی در شام و عراق و مصر شعر می سرود هم زمان قصائدش به ایران می رسید و کسی مانند صاحب بن عباد در نقد آن مطلب می نوشت. آذرشب در ادامه اظهار کرد: گذشتن از حصارهای قومی و مذهبی و طائفه ای دیگر مولفه تمدن ساز هر فرهنگ تلقی می شود. وی در ادامه به نقش فارس در حذف حصارهای قومی و مذهبی از زبان عربی اشاره کرد و گفت که سیبویه زبان قومی را به زبان تمدنی تبدیل کرد. و حافظ و سعدی را به عنوان احیا گران فرهنگ و تمدن اسلامی معرفی کرد. این استاد دانشگاه در ادامه از پژوهشگران و دانشجویان خواست که احیاگری در گفتمان حافظ و سعدی را در نظرداشته باشند. وی در این زمینه گفت: یکی از نشانه های عظمت فارس این است که طه حسین می گوید متنبی که در فارس آمد زیباترین قصایدش را سرود و اگر عمر این شاعر عرب طولانی می شد به تاثر از فرهنگ فارس قصائدی می سرود که تحولی درشعرعربی ایجاد می کرد. . نقش تفسیر بیضاوی در معرفی فارس در ادامه جلسه صبح چهارشنبه این همایش ملی، دکتر پارسا استاد دانشگاه کردستان با موضوع نقش تفسیر بیضاوی در گسترش فرهنگ اسلامی و شناساندن سرزمین فارس سخنرانی کرد و تفسیر بیضاوی را از محققانه ترین تفسیر ها معرفی کرد. وی گفت: این تفسیر کمک زیادی در معرفی فارس و توسعه علوم ادبی زبان عربی نقش زیادی داشت. ظهور سعدی از سرزمین ادب جلیل نظری استاد دانشگاه شیراز نیز در این همایش ملی مقاله ای با عنوان «شعر عربی در شهرهای فارس و مضمون آن پیش از سعدی» ارایه کرد. وی گفت: سرزمین فارس و شهرهای مختلف آن سالها پیش از سعدی پرورشگاه علوم و دانشهای زمان و مخصوصاً علوم ادبی بوده است. هم دانشمندان و شاعران مناطق دیگر برای کسب علوم به شهرهای فارس آمده و سکنی گزیده اند و هم علما و ادبای شهرهای فارس از این سرزمین به شهرهای دیگر ایران و جهان آن روز سفر کرده اند. استاد دانشگاه شیراز اظهار کرد: کتاب های تاریخ و طبقات پر است از نام بزرگانی از شهرهای فارس که هرکدام در شاخه ای از دانش های زمان خود سرآمد بوده است؛ این امر تأیید می کند که فارس و به خصوص دارالملک آن (شیراز) سال ها پیش از سعدی جایگاه علوم و دانش های مختلف به خصوص ادبیات بوده است. بنابراین، آن فرضیه که سعدی در سرزمینی ظهور کرده که از نظر ادبی و فرهنگی سابقه درخشانی نداشته، چندان اعتباری ندارد. شعر عربی ایلات خمسه فارس دیگر سخنران این همایش ملی، افروز سادات موسوی بود که نگاهی به اشعار عربی ایلات خمسه فارس داشت و در سخنرانی خود توجه به آثار شعرای عرب ایلات خمسه را خواستار شد. این دانشجوی دکتری دانشگاه کاشان در مقاله خود با عنوان «بررسی ویژگی های زبانی و فکری اشعار عرب ایلات خمسه استان فارس» بیان کرد: عشق به زبان و فرهنگ عربی را می¬توان در لابه لای اشعار شاعران عربی ایلات خمسه بیرون کشید. این سخنران بیان کرد که فخر به اصالت عربی به کرات در اشعار آنها به چشم می خورد. همچنین با زبان شعر به فرهنگ، سبک زندگی، مکان های سکونتشان و...اشاره کرده اند تا موجب ماندگاری و انتقال به نسل های بعد باشد و انگیزه این امر چیزی جز عشق به زبان و فرهنگ عربی و تلاش برای حفظ و احیای آن نمی تواند باشد. نقش مصلح الدین لاری در گسترش تمدن اسلامی دکتر حسن سرباز استاد دانشگاه کردستان با بررسی زندگی و آثار مصلح الدین لاری از چهره های برجسته فرهنگی لارستان، اظهار کرد: این فقیه و عالم برجسته به عنوان یکی از علمای برتر قرن دهم هجری در شیراز بوده که در گسترش تمدن اسلامی نقش بارزی ایفا کرده است. وی گفت: از این دانشمند آثار متعددی در زمینه های تفسیر، حدیث، کلام، منطق و... بر جای مانده است که بیشتر این آثار در کشورهای عربی به زیور طبع آراسته شده اند. میرزا کمال فارسی چهره کمتر شناخته شده فارس دیگر چهره ناشناخته یا کمتر شناخته شده فارس، میرزا کمال فسایی است که در این همایش ملی مورد توجه دکتر محمد جهان بین قرار گرفت. این پژوهشگر با اشاره به شخصیت برجسته این عالم فسایی و ضمن اشاره به جایگاه فسا در عرصه زبان و ادبیات عربی و لزوم توجه به مفاخر فسا اظهار داشت که علامه میرزا کمال الدین محمّد فسایی فدشکویی درگذشته به سال 1134ق مشهور به میرزا کمالـا نوة دختری ملاّصدرا و داماد محمّد تقی مجلسی، از برجسته ترین ادیبان، عالمان، فرهیختگان و فقیهان صاحب اجازة شیعه در اواخر دورة صفویان و متأسّفانه ناشناخته در روزگار ماست که در زبان و ادبیات عربی ید بیضایی دارد، او شاگردان زیادی تربیت کرد و آثار گرانبهایی در حوزه ادبیات و زبان عربی به زبان علمی آن دوره، یعنی زبان عربی، از خودش به جا گذاشته است. نقش مدرسه خان شیراز در گسترش فرهنگ اسلامی رویا محمدی دانشجوی دکتری دانشگاه شهید چمران اهوازهم در سخنرانی خود به نقش مدرسه خان در گسترش فرهنگ اسلامی و زبان و ادبیات عربی در فارس پرداخت؛ مدرسه ای که علمای بزرگی همچون ملاصدرا، ملامحسن فیض کاشانی، نورالدین حسینی شیرازی و آیت الله مکارم شیرازی در آن پرورش یافته و اغلب آنان سال ها در این مدرسه تدریس داشته و به گسترش فرهنگ اسلامی و زبان عربی مشغول بوده اند. ضرورت استمرار همایش دکتر فرامرز میرزایی رییس دانشگاه سید جمال الدین اسد آبادی و رییس انجمن ایرانی زبان و ادبیات عربی کشور نیز در سخنانی بر لزوم استمرار چنین همایش هایی تاکید کرد و در ادامه گزارشی از فعالیت های انجمن ایرانی زبان و ادبیات عربی و کمیته برنامه ریزی وزارت علوم، تحقیقات و فن آوری در خصوص زبان و ادبیات عربی ارائه کرد. دستاوردهای همایش دکتر حسین کیانی دبیر علمی این همایش ملی درباره دستاوردهای این نشست های علمی به خبرنگار ایرنا گفت: توجه به مطالعات زبان و ادبیات عربی در ایران، برگزاری همایش های ملی و بین المللی سلسله وار در فارس و نیز تلاش برای ایجاد قطب علمی زبان و ادبیات عربی ایران در شیراز از جمله دستاوردهای این همایش است که گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه شیراز سعی بر تحقق آنها دارد. این همایش شاهد حضور پرشور دبیران استان فارس در همایش بود که این حضور با همکاری پایگاه کیفیت بخشی به درس عربی مستقر در فارس صورت گرفت. در حاشیه همایش نشستی با حضور دبیران و دکتر تقوایی مولف کتب متوسطه و دکتر فرامرز میرزایی رئیس انجمن ایرانی زبان وادبیات عربی و دکتر حسین کیانی دبیر علمی همایش برگزار شد. دکتر میرزایی در این نشست بر تعمیق روابط میان آموزش و پرورش به منظور توجه به نیازهای آموزشی دانش آموزان جهت برنامه ریزی درسی و تالیف کتب مورد نیاز تاکید کرد. در این نشست همچنین مقرر شد که این ارتباطات به صورت برگزاری کارگاه ها و کلاسهای دانش افزایی برای معلمان توسط بخش زبان وادبیات عربی دانشگاه شیراز ادامه پیدا کند. ک/4 2027/ 5054