بروز پدیده ی فرونشست یا فروچاله، از موضوعاتی به شمار می رود که طی یکسال گذشته بسیار پررنگ تر در مجامع مختلف تخصصی و رسانه ای به آن پرداخته شده است؛ بروز این پدیده را باید نشانه ای از وقوع حوادثی بزرگتر تلقی کرد یا اینکه فرونشستن ها پایان کار خواهد بود؟ به گزارش ایسنا، فرونشست، فرورفتگی یا نشست ناگهانی بخش یا بخش هایی از یک سرزمین، از نگاه همه صاحب نظران پدیده ای نگران کننده محسوب می شود؛ پدیده ای که پشت سر خود عوامل و به دنبال خود عوارض بی شماری را خواهد داشت. این پدیده، رخدادی طبیعی نیست زیرا عامل انسانی دخالت مستقیم در بروز و تشدید آن داشته و دارد؛ پدیده ای که می تواند خسارت های سنگین مالی و جانی به همراه داشته باشد و قطعاً، قابل پیشگیری است. مدیر کل مدیریت بحران استانداری فارس در گفت و گو با ایسنا فرونشست و فروچاله را از تبعات خشکسالی های یک دهه گذشته و آن را پدیده ای بسیار خطرناک می داند و می گوید: برداشت های بیش از حد از منابع آب زیرسطحی، یکی از عوامل بروز این پدیده است. حسن فیاض پور تاکید دارد که این پدیده را می توان مدیریت و پیشگیری کرد و البته در مناطقی که شاهد بروز آن هستیم باید راهکارهای ممانعت از توسعه را مد نظر داشت. مدیر کل مرکز زمین شناسی و اکتشافات معدنی منطقه جنوب کشور نیز در گفت و گو با ایسنا منطقه ی فارس، می گوید: پدیده ی تهدید کننده ی فروچاله و فرونشست 100درصد دشت های استان فارس را تهدید می کند! این یعنی شیراز هم در دایره تهدید قرار دارد. طهمورث یوسفی با بیان اینکه شرایط نرمال فرونشست حدود 4 میلی متر در سال است، می افزاید: فرونشت در دشت شیراز در مناطق جنوب، شرق و جنوب شرق حدود 5 سانتی در سال است . او نرخ فرونشست در دشت زرقان را 10 سانتی متر در سال و ضخامت رسوبات را 300 سانتی متر اعلام و اضافه می کند: در نقاطی نظیر شیش ده از توابع شهرستان فسا فرونشست که در سال های گذشته در حدود 30 الی 32 سانتی متر در سال بوده است ، به 6 سانت در سال رسیده است . یوسفی با اشاره به اینکه کم شدن فرونشست در برخی دشت ها را نمی توان خبر خوبی تلقی کرد؛ می گوید: تخلیه ی آب در غارهای آهکی زمین می تواند زمینه ساز فرونشست یا فروچاله باشد. وی با اشاره به اینکه آب و شرایط زمین شناسی از عوامل اصلی بروز پدیده فرونشت است، می افزاید: در شهرستان های شیراز، داراب، فسا و استهبان و ... برداشت آب و عوامل زمین شناسی و در دشت ارژن و سورمق عوامل زمین شناسی، باعث ایجاد پدیده فرونشست شده است. به اعتقاد این کارشناس زمین شناسی، نه تنها برداشت از چاه های غیرمجاز باید کاملا ممنوع شود بلکه برداشت آب از چاه های مجاز هم باید تحت کنترل کامل باشد. یوسفی همچنین این پدیده را شوم و تهدیدی جدی برای میراث کهن خطه پارس نظیر تخت جمشید می داند و می افزاید: نمونه ی بارز این تهدید ایجاد فرونشست زمین در قسمت جنوبی بنای تاریخی نقش رستم و تخت جمشید است؛ در محدوده ی تخت جمشید شاهد شکاف هایی در سطح زمین و در طول و عرض بیشتری بوده ایم. این کارشناس زمین شناسی گفت: فرونشست و فروچاله باعث از بین رفتن زیر ساخت هایی نظیر راه، شبکه های گاز، آب و برق و از بین رفتن تراکم خاک و ایجاد مخاطره برای بناهای تاریخی خواهد شد . مدیرکل مدیریت بحران استانداری فارس نیز با بیان اینکه منطقه دیندارلو شهرستان فسا، ایج در استهبان، سپید کوه داراب و مشایخ در ممسنی، بخش هایی از مناطق جنوب شهر شیراز، قره باغ و دشت بیضا تحت تاثیر پدیده ی فرونشست قرار گرفته است، می گوید: حدود 45 واحد مسکونی در منطقه دیندارلو از توابع شهرستان فسا و یک قطعه باغ در منطقه ی ایج از توابع شهرستان استهبان به دلیل فرونشست دچار آسیب شده است. حسن فیاض پور در گفت و گو با ایسنا و با اشاره به اینکه مطالعات اجمالی توسط سازمان زمین شناسی و دانشگاه شیراز شروع شده است، می افزاید: اعتباراتی توسط سازمان زمین شناسی استان فارس و کشور و تسهیلات ارزان قیمت با بهره 5 درصدی و حدود 20 میلیون وام و 5 میلیون کمک بلا عوض برای آسیب دیدگان از این پدیده پیش بینی شده است. مدیرکل مدیریت بحران استانداری فارس در خصوص انتقال آب های زیرسطحی شیراز با استفاده از زهکشی به دشت سروستان و اثر این اقدام بر تشدید احتمال فرونشست در شیراز نیز می گوید: بیشتر بحث پساب حاصل از روان آب های سطحی را قرار است منتقل کنیم و قرار نیست با زهکشی آب از سفره های زیرزمینی به سروستان منتقل شود. فیاض پور در حالی اعتقاد دارد که انتقال آب از شیراز به دشت سروستان تاثیری بر تشدید احتمال فرونشست دشت شیراز ندارد که صاحب نظران در این خصوص بر اعتقادی دیگر پای فشاری می کنند. مدیرکل مرکز زمین شناسی و اکتشافات معدنی منطقه ی جنوب کشور از کارشناسانی است که انتقال آب از شیراز به سروستان را توصیه نکرده و می گوید: انتقال آب از یک حوزه به حوزه ای دیگر شرایط طبیعی را از تعادل خارج کرده و قطعا انتقال آب زیرسطحی از شیراز به سروستان، فرونشست در دشت شیراز را تشدید خواهد کرد . رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای اسلامی شهر شیراز نیز می گوید: با توجه به اینکه از علت های عمده فرونشست زمین استحصال بیش از حد مجاز آب از حوزه های آب زیزمینی است لذا هرگونه اقدامی از این دست می تواند زمینه ساز فرونشست شود. علی ناصری در خصوص انتقال آب از شیراز به سروستان در حالی می گوید که این طرح 20 سال پیش مطرح شده و در حال حاضر دنبال کردن آن محلی از اعراب ندارد و منتفی است! که همچنان برخی شواهد از تداوم آن حکایت دارد. ناصری همچنین می گوید: از آنجائی که هر اقدام تاثیر گذار بر افت سطح آب های زیرزمینی زمینه ساز بروز فرونشست تلقی می شود، لذا برای جلوگیری از وقوع بحران لازم است با تصفیه فاضلاب و برگرداندن آن به چرخه طبیعت گامی در مسیر جبران کمبودها برداشت. او با یادآوری اینکه هم اینک آب مورد نیاز فضای سبز در شیراز، از 140 حلقه چاه تامین می شود، اعتقاد دارد که با چنین اقدامی می توان استفاده از آب چاه ها برای آبیاری فضای سبز در شهر شیراز پیشگیری کرد. مدیرکل مدیریت بحران استانداری فارس هم یادآوری می کند که در شهرستان های مردشت، جهرم، لارستان، کازرون، اقلید و سپیدان استفاده از پساب فاضلاب در دستور کار سازمان های ذیربط قرار دارد. فیاض پور همچنین با اشاره به اینکه اجرای طرح آبیاری نوین در 70 هزارهکتار از اراضی کشاورزی فارس، با هدف مدیریت منابع آب تصویب و اجرای مرحله ای آن آغاز شده است، می گوید: موضوع کشت گلخانه ای نیز با هدف مدیریت منابع آبی مد نظر قرار دارد و خوشبختانه کشاورزان از این طرح استقبال کرده اند. این مقام مسئول بیان اینکه اقداماتی در مسیر مدیریت علمی منابع آب در پیشگیری از تداوم و تشدید بحران فرونشست تاثیرگذار است، می افزاید: اگر مدیریت منابع آبی، صرفه جویی در مصرف، استفاده از تکنولوژی های نوین در توزیع و بهره بردن از روش های نوین در آبیاری اراضی کشاورزی و ... مد نظر نباشد، یقینا در کل استان فارس با مشکل مواجه خواهیم بود، فرونشست یا فروچاله هم یکی از مشکلات است. فیاض پور با اشاره به نقش مردم و نهادهای مردمی، می گوید: فضاسازی مناسب رسانه ای و ارتقاء آگاهی های مردم در ابعاد مختلف می تواند در جلب مشارکت هرچه بیشتر مردم برای مقابله با فرونشست و سایر تبعات خشکسالی تاثیر داشته باشد. مدیرکل مرکز زمین شناسی و اکتشافات معدنی منطقه ی جنوب کشور نیز می گوید: با مدیریت و فرهنگ سازی می توان مانع افزایش و تشدید پدیده ی فرونشست شد. یوسفی اعتقاد دارد که در شیراز هم با توسعه و تکمیل شبکه های فاضلاب می توانیم از افزایش و توسعه ی فرونشست پیشگیری کنیم. به گزارش ایسنا، علی رغم آنکه سال گذشته شاهد بارندگی نسبتا مناسبی در بخش هایی از فارس بودیم اما امسال، با طی شدن نیمی از فصل پائیز، مردم در استان فارس همچنان چشم بر آسمان دارند تا نزول رحمت الهی، بخشی از نگرانی ها در مورد تبعات شوم خشکسالی را کمرنگ کند. اگرچه تمام کارشناسان اعتقاد دارند که برای جبران خسارت ها و مشکلاتی که خشکسالی یازده ساله فارس به دنبال داشته، سال های متمادی فرصت نیاز است. انتهای پیام