در کنار آشپزخانه عمارت چهل مقام، آرامگاه شیخ اطعمه قرار دارد. جوان از شیراز؛ گرد و غبار زمان چنان روی سنگ قبرش نشسته است که نمی گذارد رهگذران بدانند این جا شیخ جمال الدین ابو اسحق حلاج اطعمه شیرازی ،معروف به شیخ اطعمه از شاعران و نویسندگان طنز پرداز و نقیضه ساز ایران در قرن نهم به خواب ابدی رفته است.
او مبتکر شعر اطعمه و اشربه می خوانند. کل دیوانش در وصف خوراکی هاست. به علت ابتکاری که در موضوع داشته از زمان خودش معروف بوده است. اطلاعات بسیاری از زندگینامه و عقاید شیخ اطعمه را می توان از دیوانش فهمید . برای مثال او از اقامت در شیراز و فارس سخن گفته است : همچو بسحاق زشیراز برای بغرا تا به حدی است مرا میل خراسان که مپرس او حتی غذا هایی چون مزعفر شیراز را از غذاهایی چون بغرای خراسان برتر می داند : گرچه ملک خراسان گرفته ای بغرا کجا رسی تو به گرد مزعفر شیراز حسام پور استاد دانشگاه شیراز می گوید : شیخ اطعمه با تضمین وبهره از شعر بزرگان و توصیف غذاها گونه ی تازه ای ازطنز را وارد ادبیات کرد. برای مثال در جواب این بیت خواجه حافظ شیراز: آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند آیا بود که گوشه چشمی به ما کنند ! شیخ اطعمه می گوید : کیپا پزان ، دمی که سر کله ، وا کنند آیا بود که گوشه چشمی به ما کنند !
و در جواب این بیت سعدی رفیق مهربان و یار همدم همه کس دوست دارند و من هم می گوید برنج زرد و مرغ و قند باهم همه کس دوست می دارند و من هم حسام پور استاد دانشگاه شیراز می گوید : نقیضه در لغت ، به معنی ویران سازنده و شکننده است و در اصطلاح ادبی به معنای واژگونه جواب گفتن شعر کسی یا جواب شکننده و مخالف به شعر کسی دیگر دادن است . او می افزاید به جای نقیضه واژه ی پارودی در ادبیات غرب قرار گرفته است . دکتر سیروس شمیسا در کتاب انواع ادبی از این شعر با عنوان پارودی (parody) یعنی تقلید طنزآمیز از نمونه های معروف ادب یاد می کند. این نوع شعر بااین وسعت تا زمان ابواسحاق اطعمه سابقه نداشته و پس از او نیز کمتر شاعری راه او را دنبال کرده است.
حسام پور با بیان این که دیوان شیخ اطعمه فقط یک اثر ادبی طنز نیست می گوید :این منبعی ارزشمند از جایگاه فرهنگ ومردم شناسی است . که می توان به انواع غداهایی که سر سفره ی مردم قرن 8 و 9 هجری بوده است پی برد . برای مثال شیخ اطعمه از آوازه ی شهرت غذاهای هر شهر می گوید : برای مثال سماق را به عراق ،نان گردخانگی را به یزد ، آش مویز و انار رابه اصفهان ،نان و نان پزی رابه سمرقند منسوب می کندشیخ اطعمه از فواید و ضررغذا ها هم می گوید : هر که شد از بورک بی قلیه سودایی مزاج نان گرم و دنبه بریان بود او را علاج کلیات بسحق ترکیبی از شعر و نثر است . اشعارش از قصیده و غزل و قطعه و رباعی و فردیات ، تشکیل شده است . او کلام خود را در غزل مختصر و مفید می داند و در دیوانش گفته ی او چنین است : " چون حکما گفته اند اغذیه ،کثیرالکیفیت و قلیل الکمیت می باید، غزلیات صادق، باقی بود که دست از غذاباز دارند ، ما نیز ابیات غزلیات ، از هزار نگذرانیدیم ، تا رغبت مشتبهی ، صادق تر و با امزجه و طبایع ، موافق تر باشد .
بسحق اطعمه درباره ی شاعران نام آور ادب فارسی ، دیدی روشن و خردمندانه داشته است . او با این نگاه روشی نو و جدا از بزرگان انتخاب کرد و دراین باره گفت این بیت شنیده بودم که ... سخن هرچه گویم همه گفته اند بر و بوم او را همه رفته اند با وجود اوصاف فردوسی ، که نمک کلام او ، چاشنی دیگ هر طعام است و مثنویات نظامی ، که نبات ابیات او ، اطعمه طوطیان شکر زبان است و طیبات سعدی که در مذاق اهل وفاق بالاتفاق ، چون عسل شیرین است و غزلیات خواجه جمال الدین سلمان که در کام اهل کلام به مثابه شیر و انگبین است ... چه خیال پزم ...
و می گوید : گفت بسحاق چنین شعر ز انواع طعام تا شود گرسنه ، آن سیر که خواند یک بار و معتقد است که با گفتن از غذاها سر و حقیقت انسانی را بیان کرده است سر انسان در لباس نان و آب گفته شد والله اعلم با الصواب ذبیح الله صفا نیز در کتاب تاریخ ادبیات در ایران، به تفصیل از احوال و اشعارش شیخ اطعمه یاد کرده و می نویسد: «... اوصاف سخن او خالی از بیان آرزوهای پنهانی طبقات محروم جامعه آن زمان و شاید خود شاعر نبوده و حتی در پشت پرده این "اوصاف اغذیه و اطعمه" گاه به بعضی از معاصرین خود می تاخته است.. ح
شاعر غذا ها در کنار آشپزخانه!
شاعر غذا ها در کنار آشپزخانه!
آدرس کوتاه :
آخرین اخبار
همزمان با فرارسیدن دهم ذیالحجه، روز عید سعید قربان، روزِ ذبح نفس و اوجِ کمالِ انسانی، این عید خجسته را به خانواده بزرگ دانشگاه شیراز تبریک عرض مینماییم. عید قربان، عیدِ سربلندی در آزمونِ معرفت و روزِ تجلیِ ارادهی انسان برای بریدن از هر آنچه غیر...
دکتر عباس عباسی بهعنوان مدیر امور هیئتعلمی و مدرسان دانشگاه شیراز منصوب شد. بهگزارش روابطعمومی دانشگاه شیراز، طی حکمی از سوی معاون آموزشی دانشگاه، دکتر عباس عباسی استاد مدیریت دانشگاه شیراز بهسمت مدیر امور هیئتعلمی و مدرسان دانشگاه منصوب شد. در...
دکتر سیدامیر خسرویفرد، بهعنوان مدیر توسعه و تعالی آموزشی دانشگاه شیراز منصوب شد. بهگزارش روابطعمومی دانشگاه شیراز، طی حکمی ازسوی معاون آموزشی دانشگاه، دکتر سیدامیر خسرویفرد، دانشیار مهندسی مکانیک جامدات دانشگاه شیراز بهعنوان «مدیر توسعه و تعالی...
دکتر یوسف مظاهری رودبالی، به سمت مدیر امور آموزشی دانشگاه شیراز منصوب شد. بهگزارش روابطعمومی دانشگاه شیراز، طی حکمی ازسوی معاون آموزشی دانشگاه شیراز، دکتر یوسف مظاهری رودبالی، دانشیار مهندسی مواد دانشگاه، به سمت مدیر امور آموزشی دانشگاه شیراز...
روابطعمومی دانشگاه شیراز، بهعنوان «روابطعمومی منتخب سال ۱۴۰۴ در استان فارس» شناخته شد. بهگزارش روابطعمومی دانشگاه شیراز، همزمان با آیین گرامیداشت هفته روابطعمومی و ارتباطات در استان فارس، از روابطعمومی دانشگاه شیراز بهعنوان «روابطعمومی...
آیین گرامیداشت روز مقاومت، ایثار و پیروزی در دانشگاه شیراز برگزار شد. به مناسبت سوم خردادماه، سالروز حماسه آزادسازی خرمشهر، مراسم «گرامیداشت روز مقاومت، ایثار و پیروزی» بههمت معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه شیراز، با حضور پرشور دانشگاهیان برگزار...
ای دوّمین محمد و ای پنجمین امام از خلق و از خدای تعالی تو را سلام چشم و چراغ فاطمه خورشید هفت نور روح و روان احمد و فرزنـد چـار امــام گریند در عزای تو پیوسته مرد و زن سوزند از برای تو هر لحظه خاص و عام راحت شدی ز جور و جفای هشام دون آندم که گشت عمر...
امیرحسین شاهسوندی، دانشجوی دانشگاه شیراز، مقام نخست مسابقات دوی ۲هزارمتر دانشجویان دانشگاههای استان فارس را از آن خود کرد. بهگزارش روابطعمومی دانشگاه شیراز، در آستانهی سالروز حماسه افتخارآفرین آزادسازی خرمشهر، مسابقات دوی ۲هزارمتر دانشجویان...
دکتر محمدمهدی ظرافت بهعنوان رئیس دانشکده فناوریهای نوین دانشگاه شیراز منصوب شد. بهگزارش روابطعمومی دانشگاه شیراز، طی حکمی ازسوی رئیس دانشگاه، دکتر محمدمهدی ظرافت، دانشیار نانوفناوری مهندسی شیمی، بهعنوان رئیس دانشکده فناوریهای نوین دانشگاه شیراز...
نخستین جلسه شورای راهبری «محکم» در دانشگاه شیراز برگزار شد. بهگزارش روابطعمومی دانشگاه شیراز، نخستین جلسه شورای راهبری محکم ( مدیریت حل کلان مسائل کشور)، روز سیام اردیبهشت ۱۴۰۵، با حضور رئیس دانشگاه شیراز، معاون پژوهش و فناوری و مدیر امور فناوری...
در بازدید مدیرعامل شرکت برق منطقهای فارس و هیئتهمراه از موزه تاریخ طبیعی و تکنولوژی دانشگاه شیراز، بر راهاندازی نیروگاه خورشیدی در فضاهای تکمیلنشده این موزه، بهمنظور توسعه انرژیهای پاک و آموزش بهینهسازی مصرف تأکید شد. بهگزارش روابطعمومی...
بهگزارش روابطعمومی دانشگاه شیراز، آیین بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی و حکیم عمر خیام با عنوان «در سایهی حماسه، درنگ و پرسشگری»، عصر دوشنبه ۲۸ اردیبهشتماه ۱۴۰۵، در تالار فجر دانشگاه شیراز برگزار شد. این مراسم که در راستای تبدیل به دانشگاه مدنی و...