ازدواج امری پسندیده و سنتی است حسنه که دین اسلام و تمام ادیان الهی با هدف حفظ ارکان جامعه از آسیب های مختلف و کمک به رشد و تعالی افراد، بر آن تاکید داشته و دارند. اما گاه ازدواج شرایط ایده آل و مطلوب خود را از دست داده و به یک معامله تبدیل می شود! به گزارش خبرگزاری ایسنا، یکی از گونه های ازدواج که بیشتر از آنکه پیروی سنت و حفظ دین و شکل دهی خانواده و قوام جامعه، مقصود و هدفش باشد، انجام یک معامله را هدف قرار داده و می دهد، ازدواج با غیرهموطن، غیر هم کیش، غیر هم سنخ و ... است. وقتی فردی با هدف گرفتن اقامت یک کشور، یا دریافت حقوق شهروندی از کشوری، رهایی خانواده از تنگناهای مالی و فشارها و تهدیدهای خانواده و ... تن به یک ازدواج می دهد، به حتم نمی توان چنین حرکتی را یک ایده آل نامید، چه رسد به توصیه آن! ما ایرانی ها هم سال هاست با همسایه های افغانستانی در کشور خودمان، زندگی می کنیم. جنگ و هزار مشکل فرهنگی و اجتماعی آنها را وادار به مهاجرت کرده است و یکی از بهترین مقصدها، ایران بوده و هست. ایران و افغانستان هم به لحاظ جغرافیایی نزدیک هستند و هم از لحاظ زبان و فرهنگ و دین شباهت های زیادی با هم دارند. به مرور زمان این ارتباط ها نزدیک تر شده است. اما طولانی شدن دوران بی ثباتی در کشور افغانستان و شرایط مطلوب زندگی در ایران، مهاجران افغان را آنقدر ماندگار کرده که امروز و بعد از نزدیک به چهار دهه، بسیاری از جوانان و نوجوانان افغان، وطن اصلی پدران خود را ندیده اند!! آنان در ایران به دنیا آمده و بزرگ شده اند. همین جا درس خوانده اند و احتمالا در همین کشور هم ازدواج می کنند و ماندگار می شوند. طی این سال ها، دیده ایم دختری ایرانی به دلایلی خصوصا فقر، فشار مالی و ... به اجبار برای همسری مردی افغان بر سر سفره عقد نشانده شود! اما کمتر شنیده ایم زن افغان به همسری مرد ایرانی، تن داده باشد. اما اینکه فشاری دستوری برای نشاندن دختران ایرانی بر سر سفره ازدواج هم کیشان و همسایگان افغان، علنی از سوی مسئول و نهادی مسئول، وارد شده باشد، یا دستورالعملی تدوین و با هدف ترغیب ازدواج زنان ایرانی با اتباع خارجی، تسهیلاتی در نظر گرفته شود! جای بحث و سئوال دارد. موضوعی که در نهاد شورای اسلامی شهر شیراز مطرح شد و اگرچه لحن بیان کننده مطلب منجر به واکنشی تند از سوی رسانه ها و مردم و عذرخواهی شورا و شخص بیان کننده مطلب شد اما شواهد نشان از تداوم تاکید یکی از نمایندگان مردم شیراز در شورای اسلامی این شهر بر ایجاد یک نگاه قانونی برای ترویج ازدواج دختر ایرانی و پسر افغان دارد. به گزارش ایسنا، بر اساس آماری که چندی پیش علی اکبر محزون -مدیر کل دفتر اطلاعات و جمعیت مهاجران سازمان ثبت احوال کشور- ارائه کرده است در سال 92، حدود 660 مورد ازدواج مرد ایرانی با زنی از اتباع بیگانه به ثبت رسیده که این تعداد در سال 93 با افزایش رو به رو بوده، چنانکه در 9 ماه اول سال 93 ، 560 مورد ازدواج مرد ایرانی با زنی غیر ایرانی ثبت شد، در حالی که نسبت به سال 92 رشدی 23.6 درصدی را در ازدواج مردان ایرانی با اتباع خارجی نشان می دهد. یکی از پرسنل سفارت افغانستان و مسئول مجوز ازدواج های اتباع افغانی با ایرانی مدعی شده بود که روزانه سه زن ایرانی برای ازدواج با مرد افغان و هر پانزده روز یک بار سه پسر ایرانی برای ازدواج با دختر افغان به این سفارتخانه مراجعه می کنند. البته این موضوع به اثبات نرسیده است و می تواند تنها نظر شخصی یک فرد باشد. برخی از جوانان افغان مهاجر در ایران گفته اند به هنگام گرفتن مدارک شناسایی شان از اداره اتباع خارجی، برگه ای جلوی روی آنان گذاشته و از آنان خواسته می شود آن را امضا کنند. امضای این برگه فرد را متعهد می کند که به هیچ وجه با یک دختر ایرانی ازدواج نکند. در ماده پنج قانون ورود و اقامت اتباع بیگانه یکی از شرایط صدور اجازه اقامت دائم، داشتن زن و فرزند ایرانی است. اما در این میان باز هم بازنده اصلی زن است. ماده 1060 قانون مدنی کشور ازدواج زن ایرانی با اتباع خارجی را به کسب اجازه مخصوص از طرف دولت موکول کرده به طوری که به فرزندان زنان ایرانی که با مجوز رسمی با مردان خارجی ازدواج می کنند به شرطی که در ایران متولد شوند شناسنامه داده می شود. این قانون یعنی زنانی که از دولت اجازه رسمی نگیرند، نباید منتظر هیچ حمایتی باشند چرا که نه تنها نام فرزندانشان هیچگاه در شناسنامه شان ثبت نمی شود که حتی نمی توانند اجازه اقامت دائم در سرزمین مادری را بگیرند. گفته می شود مهاجران افغانی تاکنون بیش از 30 هزار ازدواج در ایران داشته اند که تولد هزاران فرزند بی هویت نیز نتیجه آن بوده است. این در حالی است که بیش از 800 هزار نفر از افغان ها ادعای تابعیت ایرانی دارند. دکتر حلیمه عنایت، جامعه شناس و عضو هیات علمی دانشگاه شیراز در این خصوص به ایسنا گفت: من قبول ندارم که رغبتی در دختران ایرانی برای ازدواج با خارجی ها و مخصوصا افغانی ها به وجود آمده است. مسئولی که در این مورد صحبت می کند نظر شخصی خود را عنوان می کند و دلیل علمی ندارد. اگر در استان های خراسان و سیستان و بلوچستان ازدواج ایرانی و افغانی رخ می دهد طبیعی است ولی در سایر شهرها طبیعی نیست. عنایت افزود: گاهی یک دختر ایرانی علاقه مند است با یک فرد اروپایی ازدواج کند، این علاقه مندی به این دلیل است که دختر دنبال آرمان هایی است که می تواند در کشورهای اروپایی به آن برسد و اهداف خاصی دارد. اما فردی که تصمیم می گیرد با یک افغانی ازدواج کند باید بررسی شود. باید دید این دختر در چه خانواده ای بزرگ شده است. بیشتر این دختران در خانواده هایی هستند که از لحاظ مالی شرایط مناسبی ندارند. طبق رسم افغانستانی ها بابت این ازدواج مبلغی از خانواده پسر دریافت می شود و خانواده دختر راضی است. می توان در این خانواده ها عدم آگهی را مشاهده کرد. وی با بیان اینکه یک ازدواج سالم به خیلی ویژگی ها نیاز دارد، گفت: بین ایرانی و یک خارجی آنقدر تفاوت وجود دارد که این ازدواج را ناممکن می کند. هر کشور شرایط خودش را دارد و فرهنگ ها متفاوت است. هر چقدر هم ارتباطات جهانی ایجاد شده باشد باز هم نمی توان گفت کشورها شبیه هم شده اند. عنایت گفت: هر چند ممکن است ازدواج افراد با فردی غیر هم وطن منع قانونی نداشته باشد ولی از لحاظ اجتماعی امکان پذیر نیست و مشکلات فراوانی را می تواند ایجاد کند. این جامعه شناس با اشاره به اینکه تحقیقات نشان می دهد هنوز هم میل به ازدواج با هم قبیله و هم قوم در همه جوامع بیشتر است، گفت: این باور وجود دارد که ازدواج یک تحرک اجتماعی است ولی در جامعه ما چنین چیزی نیست. ما هنوز تحت تاثیر ارتباط جهانی قرار نگرفته ایم. ما هنوز تفاوت قومیت ها و فرهنگ ها را در جامعه می بینیم. عضو هیات علمی دانشگاه شیراز گفت: اگر یک زن ایرانی با یک مرد افغانی ازدواج کرد و وارد آن کشور شد باید تابع قانون آن کشور شود. باید دید قانون آنها و نگرش ها در مورد زن چیست. یک جامعه مردسالار که با قواعد خودشان با زن برخورد می کنند. در صورتی که در ایران نیز بماند مشکلات مخصوص به خودش را دارد. وی خاطرنشان کرد: این موضوع دقیقا یک تهدید برای زنان جامعه ما است و من برای مسئولی که در مورد این موضوع اظهار نظر می کند متاسفم. عنایت عنوان کرد: موارد ازدواج با افغانی ها را دیده ایم و برخی نیز به طلاق منجر می شود. بیشتر این افراد غیرقانونی وارد ایران شده اند و بنابراین ازدواج آنها در هیچ دفتری ثبت نمی شود و هیچ حقوق قانونی به آنها تعلق نمی گیرد. فرزندی که ثمره این ازدواج باشد نیز بی هویت خواهد بود و شناسنامه ای برای وی صادر نمی شود. وی با بیان اینکه یکی از دلایل مردان افغان برای ازدواج با زنان ایرانی گرفتن اقامت است، گفت: این فرد با یک دختر ایرانی ازدواج می کند و پس از مدتی اقامت خود را می گیرد. این موضوع نیز سوء استفاده از دختران ایرانی است. عنایت گفت: گاهی مرد به کشور خود باز می گردد و یک زن تنها و یک کودک بی هویت باقی می ماند. این نیز تهدید دیگری برای جامعه است. این جامعه شناس ادامه داد: اگر چنین ازدواجی را در جامعه ترویج کنیم، فرصتی فراهم می کنیم که مسائل و مشکلات اجتماعی افزایش یابد ، اینگونه ازدواج ها از هر جهت می توانند مشکل ساز شوند. عنایت هدف مردهای ایرانی برای ازدواج با دختر افغان را هزینه کمتر برای زندگی دانست و گفت: آنها تصور می کنند که هزینه های زندگی کمتر می شود در حالی که هزینه های اجتماعی و فرهنگی زیادی برای آنها خواهد داشت. به گزارش ایسنا، شاید نگاه ها در جامعه نسبت به گذشته تغییر کرده باشد و بسیاری از اتفاقات عادی جلوه کند ولی با این حال باز هم نگاه خانواده های ایرانی به ازدواج دخترشان با یک فرد افغان تغییری نکرده است. هنوز هم مردم ما نمی توانند با این موضوع کنار بیایند. شاید برخی مسئولان بتوانند شخصا با این موضوع کنار بیایند ولی مسائل اجتماعی و فرهنگی آن گریبانگیر جامعه خواهد بود و نمی توان به راحتی از کنار آن عبور کرد. این مسائل فرهنگی در بخش کوچک تر در ازدواج افراد با قومیت های دیگر در همین کشور دیده می شود و در بسیاری از موارد نمی توان آنها را نادیده گرفت. گزارش: طیبه رفیعی؛ خبرنگار ایسنا منطقه فارس انتهای پیام