کاوش باستان شناسی هیئت مشترک ایرانی- ایتالیایی در شهر پارسه تخت جمشید با کشف کتیبه ای بابلی ادامه یافت که مهم ترین ابهام های تاریخی دوره هخامنشی در این منطقه را روشن کرد. تابناک فارس به نقل از مهر:کاوش باستان شناسی هیئت مشترک ایرانی- ایتالیایی در شهر پارسه تخت جمشید با کشف کتیبه ای بابلی ادامه یافت که مهم ترین ابهام های تاریخی دوره هخامنشی در این منطقه را روشن کرد. عضو هیئت علمی بخش تاریخ و باستان شناسی دانشگاه شیراز با اشاره به پایان ششمین فصل مشترک کاوش های باستان شناسی شهر پارسه تخت جمشید و کشف دروازه شهر گفت: پس از شش سال کاوش باستان شناسی هیئت مشترک ایرانی- ایتالیایی سرانجام با پیدا شدن کتیبه میخی بابلی یکی از مهمترین ابهام های تاریخی دوره هخامنشی در پارسه تخت جمشید روشن شد. علیرضا عسکری چاوردی افزود: در این فصل کاوش با کشف کتیبه بابلی مشخص شد که بنای موجود در ویرانه های تل آجری دروازه بوده و در متن کلمه بابلی حک شده در زمینه آجر لعابدار از «دروازه» نام برده است. وی با اشاره به اینکه در کاوشهای قبل بخش دیگری از این کتیبه کشف شده، اظهار داشت: در آن کتیبه خط میخی فارسی باستان از کلمه «شارو» به معنی شاه نام برده شده بود. عضو هیئت علمی بخش تاریخ و باستان شناسی دانشگاه شیراز بیان کرد: به دلیل اینکه بنای مکشوفه در قرن ششم قبل از میلاد بنا شده، این بنا پس از ویرانی، طی 25 قرن به تلی از آوار هزاران قطعه آجر تبدیل شده، طی این سده ها کتیبه هایی که در راهروی مرکزی این بنا وجود داشته فروریخته و در آوار ساختمان پراکنده شده از این رو مهمترین کشف در این فصل کاوش، شناخت آجر نبشته لعابداری است که کلمه دروازه در آن ذکر شده است. وی گفت: تخت جمشید در سال 521 پیش از میلاد در روزگار داریوش هخامنشی بنا نهاده شد و تا پایان حکومت هخامنشیان در سال331 پیش از میلاد به عنوان مهمترین پایتخت سیاسی و مذهبی هخامنشیان مورد استفاده قرار گرفت. عسکری ادامه داد: چشم انداز تخت گاهی که کاخ های هخامنشی روی آن بنا شده، با شناسایی بیش از 100 اثر و بنای باستانی بزرگ در پیرامون تختگاه همواره منظری شهری را برای کاخ های هخامنشی قابل تصور ساخته، بناهایی که در محدوده ای به وسعت 600 هکتار در محدوده ای بنام عرصه و حریم تخت جمشید پراکنده اند و حدفاصل فضاهای خالی بین این آثار را پردیس هایی فرا می گرفته است. وی اظهار داشت: باستان شناسان از حدود 100 سال پیش تا به امروز درپی شناخت کارکرد این آثار باستانی واقع در حریم تخت جمشید هستند و تلاش دارند تا تحلیلی فضایی از انسجام و ارتباط معنایی در مفهوم شهر برای کاخ های تخت گاه و بناهای وابسته به آن ها در دشت را پیدا کنند. عسکری یکی از مهم ترین بخش های واقع در حریم تخت جمشید را بخش شمال غربی تخت گاه عنوان کرد و افزود: این بخش که به مجموعه فیروزی معروف است و مطالعات هیات باستان شناسی در سال های اخیر بر آن قسمت متمرکز شده، جایی است که امروزه ویرانه های بنائی معروف به تل آجری در آنجا کاوش می شود. وی با اشاره به اینکه مطالعه جامع تل آجری واقع در سه کیلومتری شمال غربی تخت گاه تخت جمشید را باید در چارچوب کلی تحقیقات پیشین شهر پارسه مورد بررسی قرار داد، بیان کرد: ما نیز همانند برخی از محققان پیشین تصور می­ کنیم که ناحیه باغ فیروزی به طور کامل بخشی از شهری است که به اقامتگاه سلطنتی در تخت جمشید مرتبط بوده است. عضو هیئت علمی بخش تاریخ و باستان شناسی دانشگاه شیراز گفت: بقایای استقرار هخامنشی در نزدیکی روستای فیروزی به مرور توسط باستان شناسانی مورد توجه قرار گرفت و نواحی اطراف تخت گاه به منظور مکان یابی جایگاه مقدس سلطنتی درون محدوده وسیع ­تر شهر بررسی می شد. وی بیان کرد: در این فصل بر اساس نتایج کاوش، نقشه و ساختار بنای تل آجری بر اساس بخش های مشخص شده در کاوش­ و همچنین نتایج به دست آمده از بررسی ژئوفیزیک، ژئو مغناطیس و الکتریسته بازسازی شد و بر اساس اطلاعاتی مقدماتی به دست آمده ازکاوش­ به این نتیجه رسیدیم که پلان این ساختمان تقریبا با جهات اصلی جغرافیایی غرب، شمال غرب- شرق، جنوب شرق و شمال، شمال شرق – جنوب و جنوب غرب انطباق دارد. عسکری افزود: این ساختمان بنای چهارگوش است که ابعاد هر ضلع آن حدود 40 متر در محور شمالی جنوبی و 30 متر در محور شرقی – غربی بوده و دیوارهای قطور این ساختمان به ضخامت حدود 10 تا 12 متر، دور تا دور اتاقی مستطیل شکل به ابعاد 40 متر مربع در مرکز مجموعه فرا می گرفته که این اتاق مرکزی با راهرویی به عرض پنج متر در دو ضلع جنوب شرقی و شمال غربی به بیرون باز می شده است. وی با اشاره به اینکه چشم انداز بنای تل آجری در این فصل از کاوش با شناسایی سازه های معماری یک بنای بزرگ با نام و نشان کتیبه ای که از دروازه نام می برد روشن شد، اظهار داشت: محور ارتباطی این دروازه در فاصله 100 متری جنوب آن یعنی در محوطه تل فیروزی 5 کشف شد که در آنجا کاخی بزرگ به ابعاد 55 در 60 متر وجود دارد. عضو هیئت علمی بخش تاریخ و باستان شناسی دانشگاه شیراز گفت: محدوده بین دروازه تل آجری و کاخ کشف شده اخیر را پردیس هایی فرا گرفته که امروزه بخشی از سازه های آب رسانی این پردیس در محل وجود دارد و اطلاعات بررسی ژئوفیزیک وجود باغ ها و سیستم های آب رسانی این قسمت را مشخص کرده است. کشف 1900 قطعه اجر لعاب دار رنگین در منطقه تل آجری وی با اشاره به اینکه در این فصل کاوش تعداد یک هزار و 900 قطعه آجر لعابدار رنگین از این بنا به دست آمد، گفت: بخش عمده ای از این آجرهای لعاب دار مزیّن به انواع نقوش ترکیبی حیوانات بالدار هستند و تصاویر برجسته موجود در این آجرهای لعابدار در بیشتر موارد تصاویر ترکیبی از حیوانات اسطوره ای ایران باستان در سبک و سنّت هنر جنوب غرب ایران شوش و بین النهرین در هزاره اول ق.م است. عسکری افزود: تمام بدنه بیرونی و راهروی بزرگ بنای دروازه این بخش از شهر پارسه به آجرهای لعابدار رنگین مزیّن بوده و در ساخت این دروازه هزاران قطعه آجر هر کدام به ابعاد 33 در 33 به ضخامت 11 سانتی متر بکار رفته است. وی با اشاره به اینکه این بنای بزرگ پس از دوره هخامنشی به تلی از خاک تبدیل شده به گونه ای که امروزه ساکنان محلی آن را تل آجری نام نهاده اند، گفت: با توجه به وجود 12 بنای باستانی دوره هخامنشی در این بخش از حریم تخت جمشید به احتمال به دلیل وجود شباهت زیاد بین آجرهای لعاب دار از بنای دروازه مکشوفه جدید با نقوش اسطوره های بین النهرین و به ویژه دروازه «ایشتار» در بابل بین النهرین و شباهت به پلان کاخ بزرگ مکشوفه در فیروزی 5، به نظر می رسد این بخش از شهر پارسه در دوره های آغازین عصر هخامنشی واحتمالا در دوره کوروش بزرگ و یا کمبوجیه بنا شده است. عضو هیئت علمی بخش تاریخ و باستان شناسی دانشگاه شیراز بیان کرد: در امتداد محور بناهای تخت گوهر، کاخ ها و محوطه های باستانی همجوار آن و پردیس های محور ارتباطی تختگاه تخت جمشید، این بخش شهر پارسه دارای دروازه بوده البته وجود این دروازه می تواند به تبع وجود دروازه های آغازین عصر هخامنشی در بابل (580 ق.م) و پاسارگاد(559-529 ق.م)، با اتکاء به نتیجه تاریخ گذاری مطلق کربن 14، روند تاریخی بنا بدین گونه مطرح شود که با کشف این دروازه، خلاء تاریخی شهر پارسه به ویژه در دوره کوروش(559-529 پ.م) و کمبوجیه(529-521 پ.م) پیش از به قدرت رسیدن داریوش در سال 521 پیش از میلاد روشن می شود. وی اظهار داشت: برنامه پژوهشی هیات باستان شناسی مشترک ایرانی ایتالیائی به مدت 50 روز در ماه های شهریور، مهر و آبان سال 1394 در محوطه تل آجری به انجام رسید. عسکری گفت: در این برنامه علاوه بر به کارگیری روش های دقیق باستان شناسی و تخصص های مرتبط نظیر مطالعات آب و هواشناسی کهن، زیست باستان شناسی، استخوان باستان شناسی، از انواع آزمایش ها در خصوص مواد آلی، کانی و فنون پیشرفته مطالعات ژئوالکتریک، ژئوفیزیک و نقشه برداری استفاده شد و تمام یافته و داده های حاصل از این مطالعات در سیستم های علمی طبقه بندی و در انواع بانک های اطلاعاتی مورد استفاده و ارزیابی واقع شد. وی با اشاره به اینکه این پروژه با عنوان «از کاخ تا شهر» یک برنامه پژوهشی چندرشته ای است، اظهار داشت: این رویکرد از سویی با اهمیت محوطه تخت جمشید ارتباط دارد و از سویی دیگر به این حقیقت مربوط است که جنبه های علمی بسیاری در مطالعات تخت جمشید سده 21 باید به طور جد در نظر گرفته شوند و در چارچوب این طرح به طور قطع بر لزوم همکاری با رشته های دیگر تاکید شده است. وی با اشاره به اینکه عظیم ترین بنای سنگی ایران که غرب آن را پرسه پلیس به معنی شهر پارسیان می خواندند ناشناخته باقی مانده، افزود: نام پارسه در کتیبه سه زبانی خشایارشاه بر دروازه ورودی تختگاه تخت جمشید آورده شده و تخت جمشـید نامـی اسـت که در قـرون نخـستین اسـلامی بـدان داده شـده اســـت. عسکری گفت: بسیاری از مطالعات انجام شده در تخت جمشید تا کنون روی تخت گاهی متمرکز بوده که داریوش و جانشینان او برای جشن های هخامنشی ساخته بودند و با وجود اینکه در منابع تاریخی شهر پارسه شناخته شده بود، اما نحوه استقرار و زندگی روزمره با توجه به آثار باقیمانده تقریبا ناشناخته مانده است. عضو هیئت علمی بخش تاریخ و باستان شناسی دانشگاه شیراز اظهار داشت: گرچه برخی اطلاعات از فعالیت های سامنر و تیلیا در جلگه تخت جمشید به دست آمده اما به منظور به دست آوردن بینشی جامع در خصوص فعالیت های اقتصادی، اجتماعی فارس دوره هخامنشی انجام یک طرح ویژه جهت دستیابی به شواهد باستان شناسی جدید در رابطه با استقرارهای هخامنشی در محدوده پیرامونی تختگاه تخت جمشید و در حریم درجه یک تخت جمشید ضرورت دارد. وی گفت: انجام این طرح مستلزم رعایت و بکارگیری مطالعات چند رشته ای است که در پژوهش حاضر علاوه بر بکارگیری روش های دقیق باستان شناسی و تخصص های مرتبط نظیر استخوان باستان شناسی، اهمیت این طرح در استفاده از انواع آزمایش ها در خصوص مواد آلی و کانی، مطالعات ژئوالکتریک، ژئوفیزیک، نقشه برداری، زمین شناسی، ژئومورفولوژی، و بکارگیری نتایج مطالعات در سیستم های اطلاعات جغرافیایی و تشکیل انواع بانک های اطلاعاتی است.