دیالوگ معروف مهران مدیری در سریال طنز مرد هزار چهره را حتما یادتان هست که در دادگاه و در دفاع از خود گفته بود من اشتباهی ام، از اول هم اشتباهی بودم؛ امروزه نیز حال و هوای سد گتوند را می توان در این دیالوگ معروف جستجو کرد. به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از رهیاب:گتوند یکی از شهرستان های استان خوزستان و در شمال شهرستان شوشتر قرار دارد. گتوند را بیشتر از آنکه خودش را بشناسند با سدی به همین نام معروف است؛ سد گتوند. این سد بلندترین سد خاکی کشور و آخرین سد روی رودخانه کارون است که در 10 کیلومتری شهر گتوند قرار دارد. سد گتوند یکی از بزرگ ترین پروژه های ملی کشور است؛ سدی که قرار بود کام خوزستانی ها را شیرین و تامین برق استان را برعهده بگیرید؛ اما امروز این سد به پرحاشیه ترین سد تاریخ معاصر ایران تبدیل شده است. حاشیه ها از آنجا شروع شد که در اطراف محل آبگیری سد، گنبدها و رگه های نمکی قرار داشت که پس از آبگیری سد به زیر آب رفته و منجر به شوری بیش از حد آب در پایین دست این سد شدند. آن چه اما در بعضی محافل درباره این سد بیان می شد و بعضا امروزه نیز بیان می شود بیشتر رنگ و بوی سیاسی داشت تا کارشناسی. عده ای آن را میراث دولت هاشمی و اطلاحات می دانند و عده ای دیگر از پروژه های اجرایی دولت احمدی نژاد. تاریخچه احداث سد گتوند براساس گزارش ها و بررسی ها بی دقتی در مطالعات اولیه و نادیده گرفتن گنبدهای نمکی مسیر، موجب شده با وجود تمام تلاش ها برای ساخت آن، امروز شاهد ایرادهای اساسی در این پروژه باشیم. مطالعات اولیه ساخت سد در دهه 70 و در زمان دولت سازندگی شروع شد و توسط شرکت های مشانیر و کایتک چین پایان یافته و توسط شرکت لامایر مورد بازنگری قرار گرفت. البته کلنگ ساخت سد گتوند در سال 73 با حضور اکبر هاشمی رفسنجانی که سردار سازندگی لقب گرفته بود، به زمین زده شد. براساس اطلاعات موجود مطالعات ساخت سد در سال 76 به پایان رسیده است. بنابراین به نظر می رسد کلنگ زنی احداث سد گتوند، قبل از اتمام فاز مطالعاتی پروژه انجام شده است. در اردیبهشت سال 76 و در دور دوم ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی عملیات انحراف آب با حفر تونل های انحراف آغاز گردید. در زمان طراحی و شروع عملیات اجرایی بیژن زنگنه به عنوان وزیر نیرو و هادی منافی به عنوان رییس سازمان محیط زیست مشغول فعالیت بودند. در سال 82 همزمان با دور دوم اطلاحات با انحراف جریان رودخانه کارون به داخل تونل های انحراف بستر رودخانه مسدود گردید. در همان سال 82 فرازبند طرح احداث گردیده و به دنبال آن عملیات حفاری نیروگاه نیز آغاز شد. سال 83 عملیات خاکریزی بدنه آغاز و تا اجرای کامل طرح 82٫5 میلیون متر مکعب خاکریزی انجام شد و خاکریزی ماهانه 53 هزار مترمربع از نشانه های عظیم بودن این پروژه عمرانی در خوزستان بود. در زمان ساخت قسمت اصلی سد (تونل ها و گالری های سد) حبیب اله بیطرف وزیر نیرو و معصومه ابتکار رییس سازمان محیط زیست بود. در پاییز سال 84 و در زمان ریاست جمهوری احمدی نژاد اولین درفت تیوب نیروگاه در واحد چهارم نصب گردید و در نیمه اول سال 85 عملیات خاکریزی هسته رسی بدنه سد آغاز شد. عملیات آبگیری سد مرداد سال 90 آغاز و در سال 91 نیروگاه سد به بهره برداری رسید. در زمان ساخت قسمت نهایی و بهره برداری نیز پرویز فتاح وزیر نیرو و فاطمه جوادی رییس سازمان محیط زیست بود. جانمایی سد گتوند از ابتدا اشتباه بود کارشناسان محیط زیست اعتقاد داشتند که نزدیکی معدن نمک و سازند نمکی گچساران به محل سد گتوند علیا، در پروژه مطالعاتی این سد در نظر گرفته نشده است. وجود این معدن که در فاصله 5 کیلومتری سد واقع شده باعث شد که به هنگام آبگیری و تشکیل دریاچه پشت سد، این معدن عظیم نمک که ذخیره نمک آن صدها میلیون تن برآورد شده است به کلی به زیر آب دریاچه فرو رفته و این امر شوری آب رودخانه کارون را به بالاترین حد ممکن برساند. همچنین کارشناسان آب بر این باورند که جانمایی سد گتوند از ابتدا اشتباه بود و باید محور این سد 9 کیلومتر پایین تر از موقعیت فعلی آن انتخاب می شد. روحانی: نگرانی ها را رفع خواهیم کرد امروزه نیز بحث های زیادی در خصوص این سد بزرگ در شهرستان گتوند می شود؛ از هزینه های زیادی که در این پروژه صورت گرفته تا آب شوری که یکی از عوامل شور شدن کارون و مشکلات کشاورزی در خوزستان است. هرچند تحرکاتی در خصوص علاج بخشی این سد از سوی مسئولان مشاهده می شود ولی تاکنون خروجی مطلوبی و مثبتی نداشته است. حسن روحانی که در زمستان 92 اولین سفر استانی خود را با استان خوزستان شروع کرد در بین مردم خوزستان اظهار کرده بود که دستور می دهم که در دولت مسئله گتوند را به دقت مورد بررسی قرار دهند. روحانی گفته بود برای این مسئله راه حل هایی وجود دارد و اقداماتی شروع شده و ان شاءالله ما نگرانی ها را حتی الامکان رفع خواهیم کرد. ابتکار: مطالعات سد گتوند نتواسته راهکار قطعی ارایه دهد معصومه ابتکار رییس سازمان محیط زیست کشور نیز که در زمان ریاست قبلی خود بر این سازمان شاهد ساخت قسمت های اصلی سد بود در این باره می گوید که محیط زیست هیچ گاه مجوز ساخت سد گتوند را نداده است. ابتکار در حاشیه سفر دی ماه سال گذشته به خوزستان، با بیان این که مطالعات سد گتوند نتواسته راهکار قطعی ارایه دهد، گفته است که به طور قطعی نتوانستیم هیچ کدام از راهکارهای تیم مطالعات علاج یابی سد گتوند را به طور کامل تأیید کنیم. اما تلفیقی از آنها و تصمیمی که اعلام می شود، مورد تأیید ما خواهد بود. او با اشاره به مشکل سد گتوند و شوری آب مخزن سد، هم یادآوری کرده است که یک بازنگری کلان در مدیریت سد گتوند انجام شده و براساس تصمیمات کارگروه علاج یابی سد، این بازنگری اجرا خواهد شد. احمد رضا لاهیجان زاده مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان نیز در نشست اخیر سمن ها با ابتکار در تهران از انجام مطالعه ای برای تعیین میزان گنبد نمکی سد گتوند توسط تیم زمین شناسی دانشگاه شیراز با همکاری آلمان، استرالیا و کانادا خبر داد و گفت: می توان نتایج این مطالعه را در شورای عالی آب ارائه داد. حوضچه های تبخیری آخرین اقدام برای علاج یابی سد گتوند از سخنان روحانی در سفر استانی به خوزستان بیش از دو سال می گذرد ولی تاکنون نگرانی ها در این خصوص برطرف نشده است و طرح هایی که برای رهایی از موقعیت فعلی این سد ارائه می شود نیز پشت درب اتاق مدیران در حال انتظار است. هوشنگ حسونی زاده معاون مطالعات پایه سازمان آب و برق خوزستان در خصوص آخرین اقدامات برای علاج یابی سد گتوند اظهار کرد: قرار شده است که متولیان علاج یابی سد گتوند، حوضچه های تبخیری تعریف کنند و به نظر می رسد در حال حاضر دنبال اخذ مجوز و کارهای اجرای آن هستند. حسونی زاده با اشاره به این که هر طرح علاج یابی در صورت تامین اعتبار می تواند اجرایی شود، عنوان کرد: آثار و تبعات هر طرح علاج یابی از جمله ایجاد حوضچه های تبخیری باید توسط سازمان حفاظت محیط زیست مورد بررسی قرار بگیرد؛ این که این حوضچه ها در کجا باشند و آب به کجا منتقل شود و تعیین مسیرهای آبی باید در مطالعات طرح مشخص شود. خوزستان به شوره زار تبدیل می شود دبیر شبکه تشکل های زیست محیطی خوزستان می گوید: طبق آنچه که آقای لاهیجان زاده اعلام کرد وزارت نیرو مسئول اجرای علاج یابی سد گتوند است؛ با این وضعیت، خوزستان به شوره زاری تبدیل می شود و آسیب های بسیاری به استان وراد خواهد شد و در حال حاضر نیز شاهد این آسیب ها هستیم. هژیر کیانی با اشاره به تاثیر شوری سدگتوند بر اراضی خوزستان می افزاید: اکنون طبق آمار رسمی جهادکشاورزی شاهد افت 20 تا 30 درصدی محصولات کشاورزی در حوزه گتوند هستیم. سد گتوند که مدت ها در گیرودار مطالعه و ارائه مجوز هایی برای اجرایی شدن راهکارهای حل مشکل بود سرانجام به گفته معاون برنامه ریزی و امور اقتصادی وزارت نیرو در مرحله اجرا قرار گرفت. علیرضا دائمی با بیان این که این بار مدیریت به طور جدی تری مدنظر قرار گرفت، تاکید کرد: تاکنون برای اجرایی شدن راهکار دوم ممنوعیت هایی وجود داشت اما با پیگیری های صورت گرفته مجوز لازم برای انتقال آب به حوضچه های تبخیری اخذ شد. این در حالی است که معاون برنامه ریزی و امور اقتصادی وزارت نیرو زمان معینی برای علاج بخشی ارائه نکرد و دبیر شبکه تشکل های زیست محیطی خوزستان نیز معتقد است علاج یابی سد گتوند توسط وزارت نیرو 30 تا 40 سال طول خواهد کشید. سهراب گیلانی: بیش از 420 هزار هکتار زمین کشاورزی نابود می شود سهراب گیلانی نماینده مردم شوشتر و گتوند در نطق روز گذشته (31 مردادماه) خود در مجلس به سد گتوند اشاره کرد و گفت: احداث سد گتوند یکی از افتخارات ملی است متأسفانه با بی توجهی کوه نمک در پشت این سد تشکیل شده است. وی با اشاره به اینکه سکوت در این قضیه همانند حقوق های غیرمتعارف نشود اظهار کرد: کارشناسان بر این باورند که سالانه حدود 10 تا 12 میلیون مترمکعب آب شور پشت سد ذخیره می شود و شوری آن سه برابر شوری آب خلیج فارس است و در آینده این شوری می تواند ببیش از 420 هزار هکتار زمین کشاورزی را به شدت ویران و نابود سازد، بنابراین بایستی سازمان محیط زیست و وزارت نیرو با سرعت چاره اندیشی نماید. به گزارش رهیاب، دیالوگ معروف مهران مدیری در سریال طنز مرد هزار چهره را حتما یادتان هست که در دادگاه و در دفاع از خود گفته بود من اشتباهی ام، از اول هم اشتباهی بودم؛ امروزه نیز حال و هوای سد گتوند را می توان در این دیالوگ معروف جستجو کرد.