مردی خدمت امام موسی کاظم علیه السلام آمد و عرضه داشت: فدایت شوم از یکی از برادران دینی کاری نقل کردند که من آن را ناخوش داشتم، از خودش پرسیدم انکار کرد در حالی که جمعی از افراد موثق و قابل اعتماد این مطلب را از او نقل کردند، حضرت امام موسی کاظم علیه السلام فرمود: گوش و چشم خود را در مقابل برادر مسلمانت تکذیب کن حتی اگر پنجاه نفر قسم خوردند که او کاری کرده و او بگوید نکرده ام از او قبول کن و از آنها نپذیر.

از آنجا که انسان یک موجود اجتماعی است، جامعه بزرگی که در آن زندگی می کند، از یک نظر همچون خانه او است، و حریم آن، همچون حریم خانه او محسوب می شود، پاکی جامعه، به پاکی او کمک می کند و آلودگی آن به آلودگیش.

روی همین اصل، در اسلام با هر کاری که جوّ جامعه را مسموم، یا آلوده کند شدیداً مبارزه شده است.

اگر می بینیم در اسلام، با غیبت، شدیداً مبارزه شده، یکی از فلسفه هایش این است که: غیبت، عیوب پنهانی را آشکار می سازد و حرمت جامعه را جریحه دار می کند.

اگر می بینیم دستور عیب پوشی داده شده، یک دلیلش همین است که گناه جنبه عمومی و همگانی پیدا نکند.

اگر می بینیم گناه آشکار اهمیتش بیش از گناه مستور و پنهان است تا آنجا که در روایتی از امام علی بن موسی الرضا(علیه السلام) می خوانیم:

الْمُذِیعُ بِالسَّیِّئَةِ مَخْذُولٌ وَ الْمُسْتَتِرُ بِالسَّیِّئَةِ مَغْفُورٌ لَهُ:

«و آن کس که گناه را پنهان می دارد مشمول آمرزش الهی است».(اصول کافی، جلد 2، باب ستر الذنوب.)

و اگر می بینیم در آیات فوق، موضوع اشاعه فحشاء با لحنی بسیار شدید و فوق العاده کوبنده محکوم شده، نیز دلیلش همین است.

اصولاً، گناه همانند آتش است، هنگامی که در نقطه ای از جامعه این آتش روشن شود، باید سعی و تلاش کرد که آتش، خاموش، یا حداقل محاصره گردد، اما اگر به آتش دامن زنیم و آن را از نقطه ای به نقطه دیگر ببریم، حریق، همه جا را فرا خواهد گرفت و کسی قادر بر کنترل آن نخواهد بود.

مردی خدمت امام موسی کاظم علیه السلام آمد و عرضه داشت: فدایت شوم از یکی از برادران دینی کاری نقل کردند که من آن را ناخوش داشتم، از خودش پرسیدم انکار کرد در حالی که جمعی از افراد موثق و قابل اعتماد این مطلب را از او نقل کردند، حضرت امام موسی کاظم علیه السلام فرمود: گوش و چشم خود را در مقابل برادر مسلمانت تکذیب کن حتی اگر پنجاه نفر قسم خوردند که او کاری کرده و او بگوید نکرده ام از او قبول کن و از آنها نپذیر ، هرگز چیزی که مایه عیب و ننگ اوست و شخصیتش را از بین می برد در جامعه منتشر نکن که از آنها خواهی بود که خدا در موردشان فرموده:

إِنَّ الَّذِینَ یحِبُّونَ أَن تَشِیعَ الْفَاحِشَةُ فِی الَّذِینَ آمَنُوا لَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ فِی الدُّنْیا وَالْآخِرَةِ وَاللَّهُ یعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ . کسانی که دوست دارند زشتی ها در میان مۆمنان پخش شود عذاب دردناکی در دنیا و آخرت دارند.(1)

«فاحشة» به هر عمل و سخن بسیار زشت گفته می شود و این واژه کنایه از گناه زنا و فساد جنسی است. عبارت «أن تشیع الفاحشة» نیز به دو گونه قابل معنا و تفسیر کردن است:

1ـ اشاعه فحشا و رواج گناهان جنسی.

2- رواج و پخش اخبار مربوط به فحشا و روابط جنسی دیگران، که در این صورت کلمه ای در تقدیر است; یعنی، «أن تشیع خبر الفاحشة»(2)

از حضرت علی علیه السلام روایت شده که فرمود: کسی که درباره مۆمنی چیزی را بازگو کند که چشمانش دیده و گوش‌هایش شنیده است و موجب بی آبرویی و بی اعتباری آن مۆمن می گردد، چنین کسی از جمله افرادی است که خدای ـ عزّوجلّ ـ در باره آنان فرمود: و سپس همان آیه را تلاوت فرمودند.(3)

از آنچا که انسان موجودی اجتماعی است جامعه مثل خانه او حریم دارد و پاکی و آلودگی جامعه روی انسان هم تاثیر گذار است از این رو در اسلام هر چه فضای جامعه را آلوده کند شدیدا نهی شده است، اشاعه فحشا که به معنای گسترش دادن گناهان هست از این جهت در دین مورد نهی قرار گرفته است.

حسن ختام این مطلب، حدیثی تکان دهنده از حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله است که فرمودند: هر کس گناه و کار زشتی را نشر دهد، همانند کسی است که آن را در آغاز انجام داده است.(4)

ذکر این نکته نیز لازم است که «اشاعه فحشاء» اشکال مختلفی دارد:

گاه، به این می شود که: دروغ و تهمتی را دامن بزند، و برای این و آن بازگو کند.

گاه، به این است: مراکزی که موجب فساد و نشر فحشاء است به وجود آورد.

گاه، به این است که: وسائل معصیت در اختیار مردم بگذارد و یا آنها را به گناه تشویق کند.

بالاخره گاه، به این حاصل می شود که: پرده حیا را بدرد و مرتکب گناه در ملأ عام شود، همه اینها مصداق «اشاعه فحشاء» است، چرا که مفهوم این کلمه، وسیع و گسترده می باشد (دقت کنید).

 پی نوشت ها:

1. کَذِّبْ سَمْعَکَ وَ بَصَرَکَ عَنْ أَخِیکَ وَ اِنْ شَهِدَ عِنْدَکَ خَمْسُونَ قُسامَةً وَ قالَ لَکَ قَوْلٌ فَصَدِّقْهُ وَ کَذِّبْهُمْ، وَ لا تُذِیعَنَّ عَلَیهِ شَیئاً تَشِینُهُ بِهِ وَ تَهْدِمُ بِهِ مُرُوَّتَهُ، فَتَکُونُ مِنَ الَّذِینَ قالَ اللّهُ عَزَّوَجَلَّ: إِنَّ الَّذِینَ یحِبُّونَ أَنْ تَشِیعَ الْفاحِشَةُ فِی الَّذِینَ آمَنُوا لَهُمْ عَذابٌ أَلِیمٌ فِی الدُّنْیا وَ الآخِرَةِ: کافی ج 8 ص 147. آیه مذکور در سوره نور آیه 19 قرار دارد.

2. به نقل از تفسیر راهنما.

3. بحارالأنوار، ج 72، ص 365، ح 77.

4. کافی ج 4 ص 80.