«خبرجنوب» نوشت: سال تازه ای آغاز شده است؛ سال آبی پیشین در روز 31 شهریور ماه به پایان رسید و سال جدید در روز اول مهرماه شروع شد؛ اینک میتوان با نگاهی به مجموع بارشهای سال آبی گذشته؛ چشم انداز تازه ای از وضع آبی استان به دست آورد. در استانی که کمآبی امانش را بریده، بسیاری از این میگویند که برداشت بیرویه آب به بخشهای تجدیدناپذیر زمین رسیده است و هر چقدر هم باران ببارد باز جبران آب از دست رفته را نخواهد کرد. تهدید تمدن احتمالا بسیار شنیدهاید که میگویند شاید به زودی سراسر جنوب ایران به قدری بیابانی شود که دیگر اثری از زندگی در آن باقی نماند. خانهها، آپارتمانها، کارخانهها و میراث فرهنگی همچون تخت جمشید زیر خاک دفن شوند و اهالی فارس چاره ای نداشته باشند جز اینکه کوله بار سفر را بسته و از جنوب کشور به مناطقی که هنوز اندکی آب دارد مهاجرت کنند. این طور نیست که این تنها سخن کارشناسان باشد؛ وزیر نیرو همین چند وقت پیش تعارف را کنار گذاشت و هشدار داد که بحران آب ،اصل تمدن ایرانی را تهدید میکند و گویا خاستگاه این بحران درست در استانی است که میتوان آن را خاستگاه تمدن ایرانی نامید؛ استان فارس. آن طور که عبدالکریم جامع، مدیرکل هواشناسی فارس به گزارشگر «خبرجنوب» می گوید، در سال آبی گذشته- یعنی از مهرماه 94 تا پایان شهریورماه 95- در فارس در مجموع 236 میلی متر باران باریده است؛ این در مقایسه با سال آبی پیش از آن افزایشی 14 درصدی را نشان میدهد؛ اما از میانگین 290 میلی متری بلند مدت سالانه هنوز 19 میلی متر کمتر است. جامع می افزاید: «در سال آبی گذشته 206 میلی متر باران باریده بود که بارشهای سال آبی 94-95 نشان دهنده افزایشی 14 درصدی است، اما هنوز بارش ها با میانگین بلند مدت که 290 میلی متر است، فاصله دارد.»اکنون بارشها شاید تنها به قدر نیاز به آب آشامیدنی شهروندان ساکن در فارس بسنده کند ولی هنوز چشم کشاورزان در فارس به آبی است که از پشت سدها به ویژه سد درود زن رهاسازی میشود. این در حالی است که در روز بهره برداری از سدی چون درودزن، قرار بود آب این سد تنها صرف کشاورزی شود ولی اکنون که سد با کمبود چشمگیر منابع آب روبروست چیزی تقریبا دو برابر مساحت زمان بهره برداری از سد، زمین زیرکشت در زیر دست سد درودزن قرار دارد؛ ضمن اینکه هم اکنون 30 درصد منابع آب شرب مصرفی مردم شیراز از سد درود زن تامین میشود و قرار است با بهره برداری از خط دوم آب رسانی به شیراز، این میزان به 60 درصد افزایش پیدا کند. اکنون و آن طور که شرکت آب منطقه ای فارس به سرویس گزارش «خبرجنوب» اعلام میکند، سد درود زن حتی 38 میلیون مترمکعب آب کم دارد و آب داخل آن به میزانی که برای پایداری سد نیاز است، رسیده است که این یعنی کمتر از یک سوم ظرفیت این سد. سد ملاصدرا هم که از دیگر سدهای بزرگ فارس به شمار میرود هم وضع مشابهی دارد؛ از قرار معلوم سد ملاصدرا هم 17 میلیون مترمکعب آب کم دارد. در این میان بهترین وضع را می توان در سد سلمان فارسی دید که 179 میلیون مترمکعب آب در آن ذخیره شده است. در واقع هم اکنون مجموع سدهای استان بیش از 99 میلیون مترمکعب آب ذخیره قابل استفاده دارند حال آنکه پارسال در چنین موقعیتی مجموع آبهای ذخیره در سدهای استان 136 میلیون متر مکعب بوده است. این در حالی است که سدهای فارس مجموعا 2 میلیارد و 852 میلیون مترمکعب ظرفیت دارند و به استثنای 486 میلیون مترمکعبی که برای پایداری سدها نیاز است انگار سدهای فارس اکنون تنها یک بیستم ظرفیت شان آب ذخیره دارند. قربانیان بحران آب ایران سرزمین متنوعی است؛ تنوع تا جایی است که در استانی نزدیک فارس، یعنی استان خوزستان به قدری باران میبارد که ده ها سد بزرگ آن استان از آب سرریز میشود ولی فارس به عنوان استانی که بزرگترین تولید کننده محصولات کشاورزی کشور به شمار می رود، باید با انبوه مشکلات ناشی از خشکسالی بسازد. در واقع با وجود خشکسالی، آن طور که سیاوش محمدی، رئیس اداره طبیعی محیط زیست فارس به سرویس گزارش «خبرجنوب» میگوید، در این استان محصولات آببری چون شلتوک کشت میشود؛ اما بزرگترین قربانی خشکسالی در فارس و کاهش بارشها،تالابهای استان بودهاند؛ تالاب هایی چون پریشان و ارژن کاملا خشکیدهاند و از بختگان و طشک تنها یک شورهزار باقی مانده است. محمدی میگوید: «تالاب مهارلو پارسال از بارندگیها کاملا آب گیری شد اما در تالاب بختگان و طشک تنها بین 5 تا 30 درصد آبگیری اتفاق افتاد اما هنوز تالاب های کم آب و بی آب در فارس وجود دارد که از جمله میتوان تالاب ارژن، پریشان و کافتر را نام برد که هیچ کدام آبگیری نشده اند.»البته فارس تنها از خشکسالی رنج نمیبرد؛ بسیاری از کارشناسان میگویند، خشکسالی یک پدیده طبیعی است و فارس در تاریخ خود به صورت مداوم- هر 50 سال یک بار- با خشکسالیهای 7 تا 10 ساله روبرو شده اما آنچه خشکسالی اخیر فارس را به بحران تبدیل کرد این بود که بسیاری به جان منابع آب فارس افتاده و شیره جان استان را کشیدند. رئیس اداره طبیعی محیط زیست فارس می گوید: «تنها دلیل بی آبی و کم آبی در فارس ،کاهش بارندگی نیست، حفر چاه های مجاز و غیرمجاز و استفاده غیر قانونی و غیر مجاز از چاه های مجاز دلیل دیگری است که بحران خشکسالی را به اینجا رسانده است.» این ها همه در شرایطی است که کشاورزی به شکلی بیرویه در فارس ادامه دارد. برای نمونه مجموع تقریبا یک میلیارد مترمکعبی سد درودزن در زمان بهره برداری برای 40 هزار هکتار زمین زیرکشت برنامهریزی شده بود ولی این طور که اکنون رئیس اداره طبیعی محیط زیست فارس میگوید نزدیک به 120 هزار هکتار زمین در زیردست درودزن زیرکشت است؛ حال آنکه درودزن اکنون تنها به اندازه آب مورد نیاز پایداری خود دارای منابع آب است. افزون بر این برخی سدهای استان مانند سد سیوند هم به کلی خشکیده اند. برداشت از منابع تجدید ناپذیر اما زیانهای ناشی از بحران آب تنها به کشاورزی خلاصه نمیشود؛ برخی کارشناسان میگویند حتی اگر بارشها افزایش چشمگیری پیدا کند، دیگر جبران منابع آبی که در عمق زمین قرار دارد و بخش عمده ای از آن در فارس از دست رفته است را نمیکند؛ برای جمعآوری این بخش از منابع آب هزاران سال بارندگی نیاز است و پرفسور عزت ا... رئیسی، استاد زمین شناسی دانشگاه شیراز به گزارشگر «خبرجنوب» میگوید این منابع تنها یک بار در سراسر تاریخ بشر شکل گرفته است: «ما خود خشکسالی را تشدید کرده ایم. در واقع منابع آب ما دو دسته است؛ یکی منابع آب تجدید پذیر چون آبخوان ها که با بارندگی های جدید دوباره در آن ها آب ذخیره میشود و دیگر حجم آبی که 15 برابر آب تجدیدپذیر ماست ولی تنها یک بار در تاریخ شکل می گیرد ما در خشکسالی اخیر به استفاده بیش از اندازه این منبع روی آورده ایم.»آنچه بیش از همه منابع آب فارس را در خطر نابودی قرار داد کشاورزی بود. فارس سالها محصولات مورد نیاز کشور را تولید کرده ولی حتی صنایع تبدیلی بخش کشاورزی در این استان شکل نگرفته است؛ همین است که کشاورزی سود چندانی روانه جیب کشاورزان هم نمیکند. در این شرایط کشاورزان و باغداران که معیشت خود را در خطر می بینند به برداشت آب از عمق زمین روی آورده اند. برای نمونه در جهرم عمق چاه ها به گفته برخی مسئولان به حدود 600 متر رسیده است. اکنون کارشناسان میگویند همین الان هم برای رویارویی با بحران آب دیر شده است. آنها هشدار می دهند که اگر همچنان دست روی دست گذاشته شود، بحران های اجتماعی در پیش خواهد بود. 46
بی مایه حیات/ نگاهی به وضع منابع آب در فارس به بهانه شروع سال آبی جدید
بی مایه حیات/ نگاهی به وضع منابع آب در فارس به بهانه شروع سال آبی جدید
summary-address :
latest News
On the occasion of the New Year, I extend my sincere greetings and best wishes to all faculty members, students, staff, alumni, and academic partners of Shiraz University. With appreciation for the efforts and achievements of the university community...
The commemoration ceremony and awarding of the first Qotb al-Din Shirazi Scientific reward in the field of astronomy and astrophysics was held on the second day of the National Astronomy and Astrophysics Conference, hosted by Shiraz University. This...
For the first time in the country, the Astronomy Entrepreneurs Exhibition was hosted at Shiraz University. According to the public relations office of Shiraz University, the exhibition coincided with the 18th National Astronomy and Astrophysics...
During the second meeting of the "Iran-Iraq Science Week," cooperation agreements were signed between Shiraz University and various Iraqi universities. According to the public relations office of Shiraz University, during the second "Iran-Iraq...
Dr. Zahra Riahi-Zamin, a Persian Language and Literature professor at Shiraz University, has been awarded the fourth Biennial Book Award of Fars. According to the Public Relations Office of Shiraz University, the awards ceremony took place on...
The National Award for Women in Science of Iran (In Honor of Professor Afsaneh Safavi) has been unveiled. According to the Public Relations Office of Shiraz University, during the closing ceremony of Research and Technology Week, held on the evening...
Launching of the Second International Conference on Artificial Intelligence and Software Engineering
The Second International Conference on Artificial Intelligence and Software Engineering officially commenced on Tuesday, December 25, at Shiraz University. It intends to enhance practical and theoretical knowledge and facilitate information exchange...
Dr. Seyyed Hamed Rastgar, a faculty member in the Telecommunications and Electronics Engineering Department at Shiraz University, was the representative of the Islamic Republic of Iran at the BRICS Young Scientists meeting. According to the Public...
According to the public relations office of Shiraz University, citing the Scientometrics Office of the Research and Technology Department of the university, based on a report by the Institute for Scientific and Technological Research of the Islamic...
Shiraz University has signed cooperation agreements with the University of Zaragoza in Spain and the National Research Council of Italy (CNR IRPI) aimed at enhancing scientific, research, and technological collaboration. According to the Public...
Dr. Mehrdad Niakosari, the professor of the Department of Food Science and Technology at Shiraz University, has been recognized as a national outstanding researcher. According to the public relations office of Shiraz University, at the 25th Festival...
According to the public relations office of Shiraz University, a graduation celebration for 500 international students from across the country was held at Shiraz University. Approximately 500 international students from various academic...