دانشگاه شیراز، با تأکید بر رسالت بنیادین دانشگاه در گسترش دانش، عقلانیت، همزیستی و توسعه‌ی پایدار، حملات ارتش آمریکا و رژیم صهیونیستی، تعرض و ایراد آسیب به برخی دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی، پژوهشی و علمی کشور و نیز ترور برخی استادان دانشگاه را اقدامی خلاف موازین حقوق بین‌الملل و اصول انسانی و اخلاقی می‌داند. در همین راستا دانشگاه شیراز، با تکیه بر اصول، قواعد و اسناد حقوق بین‌الملل، تأکید می‌نماید:

مطابق اصول بنیادین حقوق بین‌الملل بشردوستانه، به‌‌‌ویژه «اصل تفکیک میان اهداف نظامی و غیرنظامی» که در کنوانسیون‌های چهارگانه‌ی ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل الحاقی اول ۱۹۷۷ مقررشده، مراکز آموزشی و پژوهشی در زمره‌ی اماکن غیرنظامی تلقی شده و هدف حمله قرار گرفتن آن‌ها ممنوع است. این مراکز، بنابر ماهیت خود، جزئی از ساختارهای غیرنظامی هر کشوری بوده و حفظ کارکرد آن‌ها شرط استمرار پیشرفت علمی و فرهنگی جامعه بشری است.

ماده ۴۸ پروتکل الحاقی اول به کنوانسیون‌های ژنو، با تضمین احترام و حفاظت از اشخاص و اهداف غیرنظامی از اهداف نظامی، عملیات نظامی علیه اهداف غیرنظامی را ممنوع می‌داند. ماده ۵۲ این پروتکل نیز ضمن تعریف اهداف نظامی، تأکید می‌نماید که تنها اهدافی که از نظر ماهیت، مکان یا هدف کاربرد، سهم مؤثری در اقدام نظامی دارند، می‌توانند هدف مشروع در حملات نظامی محسوب شوند و در موارد تردید نیز اصل بر کاربرد غیرنظامی است. درحالی‌که اماکن مورد حمله از سوی دولت آمریکا و رژیم صهیونیستی از جمله کلاسهای درس، ساختمان‌های اداری و آموزشی، پژوهشکده‌ها و مراکز تحقیقاتی، آزمایشگاه‌های پژوهشی، خوابگاه‌ها، مسجد دانشگاه و... به وضوح دارای کاربرد غیرنظامی هستند. از این‌رو، حملات صورت‌گرفته به دانشگاه‌های مختلف ایران ازجمله دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشگاه علم و صنعت ایران، دانشگاه ارومیه، دانشگاه ملی مهارت و بیش‌از ده دانشگاه و مرکز تحقیقاتی دیگر، به‌دلیل عدم وجود هرگونه دلیل مبنی‌بر کاربرد این اماکن در مقاصد نظامی، مصداق نقض مقررات حقوق بین‌الملل بشردوستانه تلقی می‌گردد.

بخشی از اماکن دانشگاهی، موزه‌ها، کتابخانه‌ها و مجموعه‌های علمی دانشگاه‌ها که مورد حمله رژیم صهیونیستی و آمریکا قرار گرفته‌اند، مشمول تعریف «اموال فرهنگی» موضوع کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه هستند و از این حیث نیز مورد حمایت ویژه قرار می‌گیرند. تعرض به چنین اموالی، خسارت به میراث فرهنگی و دانشی بشریت تلقی می‌شود. سایر اماکن دانشگاهی نیز که مشمول تعریف «اموال فرهنگی» نیستند، تحت حمایت کلی معاهدات و قواعد عرفی حقوق مخاصمات قرار دارند.

ماده (8) اساسنامه دیوان بین‌المللی کیفری (رم 1998)، حملات عمدی علیه غیرنظامیان و اهداف غیرنظامی که دارای کاربرد نظامی نیستند و نیز حملات عمدی به ساختمان‌های مذهبی، آموزشی، هنری و علمی را ممنوع و مصداق جنایت جنگی می‌داند. از این‌رو، براساس این ماده، حمله به دانشگاه‌ها و ساختمان‌های آموزشی و پژوهشی، کشتار دانشجویان و کارکنان دانشگاه‌ها و ترور استادان دانشگاه که نقشی در امور نظامی ندارند، جنایت جنگی تلقی می‌گردد.

مطابق میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، حق آموزش و حق برخورداری از محیط علمی امن و دسترسی آزادانه به دانش در زمرهی حقوق بنیادین بشر است. هرگونه اقدام که موجب تعطیلی، تخریب یا اختلال در کارکرد مراکز علمی شود، می‌تواند نقض مستقیم تعهدات دولت‌ها در حوزهی حقوق بشر تلقی شود.

اصول مختلف منشور ملل متحد، با تأکید بر احترام به صلح، امنیت جمعی و مصونیت ساختارهای غیرنظامی، شامل مراکز علمی و آموزشی، بر ضرورت جلوگیری از تهدید یا توسل به زور علیه این نهادها تأکید دارد. حفاظت از محیط‌های علمی، بخشی از تعهد دولت‌ها به حفظ امنیت انسانی و ارتقای همکاری‌های علمی و فرهنگی است.

دانشگاه شیراز، ضمن محکوم نمودن موارد متعدد نقض اصول و قواعد بین‌المللی در حمله به اماکن دانشگاهی و مراکز آموزشی و پژوهشی کشور و ترور استادان دانشگاه، این اقدامات را مغایر با اصول منشور ملل متحد و سایر اسناد بین‌المللی، ثبات و توسعه انسانی دانسته که نه تنها حقوق دانشگاهیان امروز، بلکه حقوق نسل‌های آتی در بهره‌مندی از امکانات آموزشی و پژوهشی را تهدید می‌نماید. این دانشگاه اعلام می‌دارد که حفاظت از دانشگاه‌ها و محیط‌های علمی بخش جدایی‌ ناپذیری از حفاظت از دانش، صلح و آیندهی توسعه‌ محور ملت‌هاست. هیچ تهدیدی نباید مانع از ایفای نقش تاریخی دانشگاه به‌عنوان کانون تولید علم، نوآوری و گفت‌وگوی علمی شود؛ از همین‌رو از مراجع ذی‌صلاح بین‌المللی ازجمله شورای امنیت، سازمان ملل متحد و نهادهای تخصصی مانند یونسکو، ایسسکو و اتحادیه دانشگاه‌های جهان اسلام و همه دانشگاه‌ها و دانشگاهیان آزاده می‌خواهیم اقدامات صورت‌گرفته از سوی رژیم صهیونیستی و آمریکا در حمله و تخریب اماکن دانشگاهی را هرچه سریع‌تر و به شکل قاطع محکوم و تدابیر لازم برای جلوگیری از تکرار آن اتخاذ نمایند. در همین راستا، استفاده از سازوکارهای بین‌المللی موجود، ازجمله سازوکار حقیقت‌‌یاب مقرر در ماده (۹۰) پروتکل اول الحاقی به کنوانسیون‌های چهارگانه ژنو و کمیته حقیقتیاب یونسکو باید در جهت تقویت پاسخ‌گویی و پیشگیری از تکرار چنین حوادثی فعال شوند.

‌

ستاد همبستگی ملی دانشگاهیان دانشگاه شیراز