27 آبان زادروز دکتر طاهره صفار زاده شاعر، نویسنده، نظریه پرداز ، محقق، مترجم و استاد دانشگاه است. به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) ـ منطقه خوزستان ـ در ٢٧ آبان ١٣١٥ خورشیدی در سیرجان چشم به جهان گشود. مادر بزرگش که چشم پزشک و شاعر بود سرپرستی او را در پنج سالگی بعد از فوت پدر و مادرش بر عهده گرفت و به دلیل مشغله کاری به خواهر بزرگترش گفت که برای رسیدگی به طاهره ترک تحصیل کند. در 13 سالگی هنگامی که دانش آموز سال اول دبیرستان بود این شعر خود را با نام "بی نوا و زمستان" در روزنامه دیواری مدرسه نوشت: «طبیعت بار دیگر با توانگر هماهنگ ستم بر بی نوا شد/ لباس خشم بر تن دیده پرکین برای بینوا محنت فزا شد/ مسلح شد فلک چون با زمستان دماری سخت می خواهد برآرد/ ز رنجور ضعیف و زیردستی که سرمایه زر و قدرت ندارد.» طاهره بابت این شعر یک جلد دیوان جامی از رییس آموزش و پروش استان به پیشنهاد استاد باستانی پاریزی (دبیر دبیرستان بهمنیار ) به عنوان جایزه دریافت کرد. طاهره پس از آن که دوره دبیرستان را با رتبه نخست به پایان رساند در امتحان ورودی دانشگاه در رشته های حقوق ، زبان و ادبیات فارسی و زبان و ادبیات انگلیسی قبول شد. سرانجام در رشته زبان و ادبیات انگلیسی از دانشگاه شیراز لیسانس گرفت. رهگذر مهتاب در سال ١٣٤١ نخستین مجموعه شعر خود را با نام "رهگذر مهتاب" به شیوه نیمایی به چاپ رسانید. وی با شعر "کودک قرن" از این مجموعه شعر شهرت یافت. این شعر که در نخستین کتاب شعر او چاپ شد توصیفی از وضعیت فرزند یک مادر اشرافی است. این شعر مورد نقد بعضی از منتقدان آن دوره قرار گرفت و عده ای از آن ها شعر وی را احساساتی و شعاری خواندند اما به نظر می آید شاعر با پیش بینی آن هجمه ها در فضای فرهنگی و هنری آن سال ها جواب آن نقد ها را در همان مجموعه شعر و در شعر "بیگانه" می دهد: «رهایم تا ز بند کام/ و از زنجیر های زنگدار نام/ نیازم پیش تن ها نیست/ خدا و شعر، این هایند پیوندان جاویدم.» شمس لنگرودی در خصوص این مجموعه شعر می گوید: «رهگذر مهتاب نخستین دفتر شعر طاهره صفارزاده مجموعه ای نوقدمایی در قالب نیمایی بود که یک شعر آن با نام کودک قرن سال ها بر زبان ها ماند. کودک قرن شعری نیمایی وار و رمانتیک با مضمونی جامعه گرایانه بود که نمونه کاملش را دهه ای پیشتر در شعرهای کارو دیده بودیم. استقبال از این شعر در سراسر دهه 40 به رغم تحول و تکامل شعر نو بدین معنی بود که توده خوانندگان شعر نو (به طور عموم) در طول دو دهه شعرخوانی تحول چندانی نیافته بودند. جوهر اندیشگی اشعار صفارزاده در این مجموعه عموماً اخلاقی و ملی گرایانه بود(١).» صفارزاده در خارج از ایران صفارزاده برای تکمیل تحصیلات خود در زبان انگلیسی به انگلستان و سپس به آمریکا می رود. وی بعد از آن که در دانشگاه آیووا در گروه نویسندگان بین المللی پذیرفته شد و درجه MFA (٢) را دریافت کرد به تحصیل، پژوهش و تدریس پرداخت. در همین دانشگاه بود که یک مجموعه شعر به نام The red umbrella (چتر سرخ) به زبان انگلیسی در سال ١٣٤٦-١٩٦٨ به چاپ رسانید. بسیاری از شعرهای این کتاب به زبان های گوناگون شرقی و غربی ترجمه شده است. بازگشت به ایران وقتی در سال ١٣٤٨ به میهن برگشت دومین مجموعه شعر خود را به نام "دفتر دوم" و نیز ترجمه شعرهای انگلیسی خود را در کتاب "سد و بازوان" انتشار داد ولی دگرگونی اصلی او در شعر او با مجموعه "طنین دلتا" که در ١٣٤٩ منتشر شد آغاز گردید. به نوشته محمد حقوقی صفارزاده با این کتاب به زبانی کاملاً اختصاصی و انحصاری دست یافت (٣). وی در بخشی از شعر سفر اول در این مجموعه خطاب به شارات، شاعر هندی، ویژگی های شیوه بیان خود را که بعدها مشخصه اصلی سب شاعریش گردید چنین اظهار می دارد: «شعری بخوان شارات، شعر بخوان/ شعری بی تشویش وزن/ شعری با روشنی استعاره/ زمزه ای روشنفکرانه/ گوش ها، راهیان آهنگ اند/ طنین، حرکتی است که حرف من، در ذهن خواننده می آغازد.» شعر طاهره صفار زاده از زبان خودش وی سال بعد در مصاحبه ای با محمد حقوقی درباره این چهار ویژگی اصلی شعر خود "شعری بی تشویش وزن، با روشنی استعاره، زمزمه ای روشنفکرانه و طنین" که در شعر قبل آمده بود چنین توضیح داده است : «آگاهی به خاصیت تخدیری و افیونی وزن که ادبیات ما را پر کرده مرا بیش از هر چیزی متقاعد کرد که باید وزن را کاملاً کنار بگذارم چراکه من در شعر به حرکت و انرژی که خون و نبض زندگی امروزند معتقدم و معتقدم باید کلیت یافتن شعر مطرح باشد. وقتی کلیت در یک شعر مطرح بود هر کدام از اجزای آن بعد معنایی یا طنینی خواهند شد که پیوستگی آنها حرکت و انرژی ایجاد می کند و در نتیجه لالایی خواب آور آهنگ جایش را به ضربه های بیداری می دهد(٤).» وی در همان مصاحبه درباره استعاره و صنایع بدیعی و جایگاه آنها در شعر می گوید: «در شعر من استعاره و تشبیه هر کدام با شخصیت مستقل عامل ارتباط پرواز های ذهنی می شوند و هر کدام می توانند در عین وابستگی به تصویر بعدی و قبلی به عنوان تصویر اصلی هم تلقی شوند به طوری که تفکیک شان آسان نباشد.» مصاحبه جنجالی طاهره صفارزاده در مصاحبه با محمد علی اصفهانی در پاسخ این پرسش او که تشدید گرایش شما به مذهب تشیع از چه چیز ناشی شده است؟ می گوید: «از خصلت ضد ظلم و ضد سازش و عدالت خواه خودم. از فلسفه تشیع که مبنا و نیروی محرکه اش عدالتخواهی و ضدیت با سازش است و از تنگنای ظالمانه زمان که بالطبع انسان عدالت خواه را به عصیان و یا تشدید بروز گرایش های ایمان و عقیدتی اش برمی انگیزد.» و در پاسخ به این پرسش خبرنگار که تعریف شما از روشنفکر چیست؟ می گوید: «روشنفکر آدم با فرهنگ و آگاه و پرهیزگاری است که خود به دیگران می اندیشد. اصولی دارد که با آنها زندگی می کند و برای حفظ این اصول وسوسه های مادی را کوچک می شمارد(٥).» طاهره صفارزاده پس از انقلاب پس از پیروزی انقلاب شعر و اندیشه اش او را در موقعیتی متفاوت با موقعیت اش در پیش از انقلاب قرار داد و به عنوان رییس دانشگاه شهید بهشتی و رییس دانشکده ادبیات برگزیده و به یکی از سیاستگذاران اصلی در زمینه تغییر برنامه های آموزشی دانشگاه های ایران بدل شد. در این سال ها به طور جدی به ترجمه و فعالیت های پژوهشی پرداخت. افتخارات دکتر طاهره صفار زاده در جشنواره شعر آسیایی داکا که در سال ١٣٦٥ (١٩٨٧ میلادی) برپا شد مسؤولان برگزاری جشنواره دکتر طاهره صفارزاده را به عنوان یکی از پنج عضو بنیانگذار کمیته ترجمه آسیا برگزیدند. رییس جشنواره درباره این انتخاب گفت: «ما معتقدیم که یک نفر آن هم در این سر دنیا از علم ترجمه حرف زده و اصولی عرضه کرده و آن یک نفر خانم دکتر صفّارزاده است.» وی همچنین در سال ١٣٧١ از سوی وزارت علوم و آموزش عالی به عنوان استاد نمونه معرفی شد. صفارزاده در سال ١٣٧٠ پس از انتشار ترجمه قرآن مجید به افتخار دریافت عنوان «خادم القرآن» رسید. صفارزاده در ماه مارس ٢٠٠٦ میلادی همزمان با برپایی جشن روز جهانی زن از سوی سازمان نویسندگان آفریقا و آسیا به عنوان شاعر مبارز و زن نخبه و دانشمند مسلمان برگزیده شد. در بخشی از نامه این سازمان آمده است: «از آن جا که دکتر طاهره صفارزاده شاعر و نویسنده برجسته ایرانی مبارزی بزرگ و نمونه والای یک زن دانشمند و افتخارآفرین مسلمان است این سازمان ایشان را به پاس سابقه طولانی مبارزه و کوشش های علمی گسترده به عنوان شخصیت برگزیده سال جاری انتخاب کرده است.» همچنین در نخستین جشنواره بین المللی شعر فجر که در بهمن ١٣٨٥ برگزار شد هیات داوران با بیشترین آرا طاهره صفّارزاده را برگزیده بخش شعر نو (سپید و نیمایی) معرفی کردند. صفارزاده به دیدار صبح می رود طاهره صفارزاده شاعر و استاد دانشگاه پس از یک دوره بیماری در پنجم مهر سال 1387 به علت ضایعه مغزی در بیمارستان ایرانمهر تهران بستری شد و مورد عمل جراح قرار گرفت. حدود ساعت 9 و 30 دقیقه روز چهار آبان در همان بیمارستان در سن 72 درگذشت. وی در امام زاده صالح تجریش به خاک سپرده شد. آثار دکتر طاهره صفار زاده طاهره صفارزاده افزون بر مقالات و مصاحبه های علمی و اجتماعی یک مجموعه داستان، 12 مجموعه شعر، پنج گزیده اشعار و 13 اثر ترجمه یا نقد ترجمه در زمینه های ادبیات، علوم، قرآن، علوم قرآنی، حدیث و علوم حدیث انتشار داد و گزیده سروده های او به زبان های گوناگون جهان ترجمه شدند که بدین قرارند: مجموعه داستان پیوندهای تلخ، ١٣٤١ مجموعه شعر رهگذر مهتاب، 1٣٤١ مجموعه شعر The Red Umbrella (چتر سرخ)، سروده هایی به زبان انگلیسی،١٣٤٧ مجموعه شعر دفتر دوم، ١٣٤٩ مجموعه شعر طنین در دلتا، ١٣٤٩ مجموعه شعر سد و بازوان، ١٣٥٠ مجموعه شعر سفر پنجم، ١٣٥٦ گزیده اشعار حرکت و دیروز، ١٣٥٧ اصول و مبانی ترجمه: تجزیه و تحلیلی از فن ترجمه ضمن نقد علمی آثار مترجمان، ١٣٥٨ مجموعه شعر بیعت با بیداری، ١٣٥٨ مجموعه شعر مردان منحنی، ١٣٦٦ مجموعه شعر دیدار صبح، ١٣٦٦ گزیده اشعار فارسی و انگلیسی ١٣٧٨ ترجمه مفاهیم بنیادی قرآن مجید (فارسی و انگلیسی)، ١٣٧٩ ترجمه قرآن حکیم (سه زبانه: متن عربی با ترجمه فارسی و انگلیسی)، ١٣٨٠ ترجمه قرآن حکیم (دو زبانه: متن عربی با ترجمه فارسی)، ١٣٨٢ ترجمه دعای عرفه: دعای امام حسین(ع) در روز عرفه (متن عربی با ترجمه فارسی)، ١٣٨١ لوح فشرده قرآن حکیم (سه زبانه: متن عربی با ترجمه فارسی و انگلیسی)، ١٣٨٣ ترجمه دعای ندبه و دعای کمیل (متن عربی با ترجمه فارسی)، ١٣٨٣ مجموعه شعر روشنگران راه گزیده اشعار اندیشه در هدایت شعر، ١٣٨٤ گزیده اشعار هفت سفر، ١٣٨٤ کتاب ترجمه های نامفهوم، از ١٣٨٤ لوح فشرده صوتی و ترجمه قرآن حکیم، جزء ٢٩ و جزء ٣٠، ١٣٨٤ مفاهیم قرآنی در حدیث نبوی: گزیده ای از نهج الفصاحه با ترجمه فارسی و انگلیسی، ١٣٨٤ مجموعه شعر در پیشواز صلح، از ١٣٨٥ ترجمه قرآن حکیم (دو زبانه: متن عربی با ترجمه انگلیسی)، ١٣٨٥ ترجمه دعای جوشن کبیر، ١٣٨٥ مجموعه شعر از جلوه های جهانی، ١٣٨٦ گزیده اشعار طنین بیداری، ١٣٨٧ گزیده نهج البلاغه (متن عربی با ترجمه فارسی و انگلیسی)، ١٣٨٧ شعر کودک قرن سروده های طاهره صفار زاده از مجموعه رهگذر آفتاب: پانویس ها: (١). لنگرودی.شمس، تاریخ تحلیلی شعر نو، جلد سوم، صفحات ٨٤ و ٨٥ (٢). MFA: مخفف master of fine arts به معنی استاد هنرهای زیبا. درجه ای است مستقل از PhD و به نویسندگان و هنرمندانی داده می شود که در یک رشته هنری یا ادبی مدرک لیسانس دارند و داوطلب تدریس در دانشگاه هستند. (٣). حقوقی.محمد ، شعر نو از آغاز تا امروز ، صفحه ٥٦ (٤). مجله فردوسی ، شماره ١٠٣٠ ، سال ١٣٥٠ (٥). دلیری مالوانی.ابراهیم ، ادبیات معاصر ایران، جلد دوم ، صفحات ٨٠٠ و ٨٠١ گزارش از: یونس بریحی زاده (خبرنگار ایسنای خوزستان) انتهای پیام برچسب(ها): گزارش