به نام خدا

24/04/1399

کمیته تدوین مجازی دروس عملی دانشگاه شیراز

گزارش شماره 1

     از اوایل خرداد ماه 1399 با تداوم بحران کرونا، شروع موج دوم آن و قطعیت یافتن عدم تشکیل حضوری کلاس­های عملی، تولید محتوای الکترونیکی برای دروس مجازی در دستور کار مدیریت دانشگاه شیراز قرار گرفت. در تاریخ 11/04/1399 قائم مقام و معاون آموزشی دانشگاه شیراز جناب آقای دکتر افشاریفر در جلسه­ای با حضور مسئولین ذیربط دانشگاه نسبت به تشکیل کمیته تدوین مجازی دروس عملی به سرپرستی جناب آقای دکتر بینازاده عضو هیات علمی دانشکده مهندسی شیمی، نفت و گاز و عضویت جناب آقای دکتر تشخوریان مدیر حوزه ریاست و روابط عمومی  و جناب آقای دکتر حفیظی مدیر فرهنگی دانشگاه اقدام نمودند. این کمیته از بدو تاسیس با بیش از 1000 نفر-ساعت کار کارشناسی، نسبت به نیاز سنجی دانشکده ها اقدام نموده و برنامه­ریزی برای تدوین مجازی دروس عملی و اجرای آن را در دستور کار خود قرار داده است. در جلسات مستمر و فشرده این کمیته، ارزیابی شرایط، امکان سنجی راهکارهای مختلف عملیاتی و ساختار مدیریتی-اجرایی مورد نیاز در دانشکده ها مورد بررسی قرار گرفت و نتایج حاصل برای اجرا به دانشکده­ها ابلاغ گردید.

     در اولین جلسه هماهنگی با معاونین آموزشی دانشکده­ها در تاریخ 14/04/1399، شرایط فعلی، ضرورت انجام کار، چارت سازمانی، وظایف عوامل مختلف اجرایی، نظارتی و مدیریتی و همچنین زمان بندی اجرا تبیین گردید. پس از آن با رصد بازخوردها و ارزیابی اطلاعات دریافتی از دانشکده­های مختلف، مشخص گردید که برخی از دروس، مانند دروس رشته­ی علوم تربیتی یا برخی از دروس دانشکده کشاورزی و دامپزشکی که نیاز به مهارت­ورزی دارند و دانشجو باید به صورت حضوری تمرین هایی را انجام دهد، امکان برگزاری به صورت غیر حضوری را ندارند و می­بایست به ترم­های آینده موکول شوند. البته تعداد این دروس در دانشگاه شیراز زیاد نیست و بخش عمده­ی دروس عملی قابلیت برگزاری به صورت مجازی را دارند. کمیته تدوین در تاریخ 16/04/1399 نسبت به ارزیابی تعداد دروس، جلسات هر درس عملی، تعداد دانشجو و مدت زمان مورد نیاز جهت تدوین مجازی اقدام کرد و به این نتیجه رسید که امکان فیلم برداری از تمام جلسات کلاس­ها به دلیل نیاز به بودجه بسیار بالا و طولانی شدن روند انجام کار، وجود ندارد. لذا استفاده حداکثری از منابع الکترونیکی موجود از جمله فیلم های آموزشی، انیمیشن ها، تصاویر، نرم افزارها و شبیه سازهای تخصصی به عنوان راهکار بهینه مد نظر قرار گرفت که با توصیه­های جدید کارگروه تخصصی آموزش عالی الکترونیکی در مورد راهکارهای اجرای دروس عملی و کارگاه ها نیز همخوان می باشد. شایان ذکر است که بسیاری از دانشگاه­ها و مراکز آموزشی مطرح دنیا از جمله MIT سامانه آزمایشگاه­های مجازی را راه اندازی کرده و منابع علمی خود را -مخصوصا در دوران شیوع کرونا- به صورت رایگان در اختیار سایر مراکز آموزشی قرار می­دهند. جمع بندی تکمیلی کمیته تدوین مجازی دروس عملی دانشگاه شیراز در تاریخ 18/04/1399، نشان داد با استفاده از منابع الکترونیکی موجود و تدوین مجازی دروس عملی با فیلمبرداری­های تکمیلی می توان تا 90% هزینه تولید محتوای الکترونیکی برای دروس عملی را کاهش داد. لذا دومین جلسه هم­اندیشی در تاریخ 19/04/1399با حضور روسای دانشکده­ها، معاونین آموزشی، رابط دانشکده ها و بخش­ها به صورت مجازی برگزار و نحوه استفاده از منابع الکترونیکی موجود با ذکر مثال­های متعدد از دروس رشته­های مختلف تبیین گردید. سومین دوره از جلسات کمیته تدوین به صورت حضوری به صورت فشرده از تاریخ 21/04/1399 لغایت 22/04/1399 در دانشکده­های مختلف با حضور ریاست دانشکده، معاون آموزشی، روسای بخش­ها و اعضای هیات علمی برگزار گردید. در این جلسات برنامه عملیاتی کمیته تدوین، گزارش پیشرفت کار در دانشکده­های مختلف، موانع عملیاتی در هر دانشکده و نحوه مرتفع کردن آن، مورد بررسی قرار گرفت. نتایج بازدید از دانشکده­ها حاکی از حجم بسیار بالای دروس عملی در دانشکده کشاورزی، پیشرفت مناسب کار در دانشکده دامپزشکی و قابلیت استفاده از منابع الکترونیکی موجود برای ارتقا کیفیت ساختار فعلی، نیاز به آموزش کارشناسان در دانشکده علوم، عدم وجود منابع الکترونیکی و ضرورت ضبط فیلم در دانشکده هنر و معماری و پیشرو بودن دانشکده های مهندسی مکانیک، عمران و مواد، برق و کامپیوتر و شیمی، نفت و گاز همراه با ضرورت تفویض اختیار و تزریق بودجه به دانشکده­ها جهت تسهیل فرآیند تدوین مجازی دروس عملی بود. نتایج این جمع بندی­ها و برنامه عملیاتی دانشگاه در تاریخ 24/04/1399 در جلسه­ای با حضور جناب آقای دکتر افشاریفر، اعضای کمیته تدوین مجازی و رابط های دانشکده­ها اطلاع رسانی گردید.

     در حال حاضر، برنامه عملیاتی تدوین مجازی دروس عملی توسط کمیته تدوین مشخص گردیده و با تخصیص بودجه مورد نیاز و ارائه آموزش­های لازم برای تولید محتوای الکترونیکی، اساتید با همکاری کارشناسان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه مشغول تدوین این دروس با رویکرد تولید محتوای ترکیبی به منظور کاهش چشمگیر زمان فیلمبرداری هستند. بر اساس برنامه ریزی­ها دروس عملی ترم دوم سال تحصیلی 99-98 که قابلیت ارائه به صورت مجازی را دارند تا نیمه مرداد ماه تدوین و در اختیار دانشجویان عزیز قرار خواهند گرفت. هچنین با اصلاح تقویم آموزشی نیم سال دوم سال تحصیلی 99-98 دانشجویان بدون هیچ گونه دغدغه ای خواهند توانست دروس عملی این ترم را گذرانده و بدون ایجاد وقفه به تحصیل خود ادامه دهند. دانشگاه شیراز به عنوان دانشگاهی جامع با سابقه طولانی در آموزش مجازی، ضمن ارائه طرح تدوین مجازی دروس عملی  به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری آمادگی خود را برای تولید محتوای الکترونیکی مورد نیاز سایر دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی کشور اعلام نموده است. با اجرای این طرح آرامش خاطر دانشجویان، والدین، اعضای هیات علمی و کارشناسان آموزشی تامین و فاصله گذاری اجتماعی در اجرای دروس عملی دانشگاه ها رعایت خواهد گردید.

      فایل­های ارائه جلسات مجازی، لینک های ضبط شده، دستورالعمل های وزارت علوم، جلسات پرسش و پاسخ و همچنین جلسات آموزشی جهت تولید محتوی الکترونیکی در ادامه آمده است.

لینک جلسه برگزاره شده در تاریخ 14/4/1399 :

http://vc7.shirazu.ac.ir/pil7hh8ir64p

لینک جلسه برگزار شده در تاریخ 18/4/1399 :

http://vc7.shirazu.ac.ir/p62qj10ofn1m/

لینک سند تهیه شده توسط کارگروه تخصصی آموزش عالی الکترونیکی در خصوص راهکارهای اجرای دروس عملی :

http://elearning.msrt.ir/توصیه-های-شماره-3-کارگروه-تخصصی-آموزش-ع/