دکتر احمد عریان، معاون پژوهش و فناوری دانشگاه شیراز در جمع خبرنگاران به بیان مطالبی در خصوص تولید علم در این دانشگاه و چالش های فراروی پژوهش پرداخت.
وی اظهار داشت: دانشگاه شیراز یکی از با سابقه ترین دانشگاه های کشور به شمار می رود که حدود 70 سال قدمت دارد و هم اکنون نزدیک به 700 عضو هیأت علمی و 16 هزار دانشجو در 14 دانشکده مختلف این دانشگاه مشغول به تحصیل و پژوهش هستند.
دکتر عریان گفت: حدود نیمی از دانشجویان دانشگاه شیراز در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری حضور دارند و به طور متوسط سالانه 2500 نفر از آنان در مقاطع تحصیلات تکمیلی از پایان نامه های خود دفاع می کنند.
معاون پژوهشی دانشگاه شیراز ادامه داد: حاصل تحقیقات اساتید این دانشگاه سالی حدود 1300 تا 1400 مقاله بین المللی است که در ژورنال های معتبر بین المللی چاپ می شوند و حدود 700 مقاله هم در مجلات داخلی یا ISC به چاپ می رسند.
دکتر عریان به جایگاه استراتژیک دانشگاه شیراز اشاره کرد و گفت: این دانشگاه مسئولیت های سنگینی را پذیرفته و در حوزه های مختلف از جمله: نفت، گاز، پتروشیمی، محیط زیست، قطار شهری، شهرداری، صنایع دفاعی، اقتصاد مقاومتی، فرهنگی، مدیریتی، روان شناسی، جامعه شناسی، هوافضا، آب و خشکسالی طرح های کلان را به انجام رسانده و یا در دست اجرا دارد.
وی خاطرنشان کرد: دانشگاه شیراز در سال 2016 میلادی توسط موسسه علم سنجی نیچر (Nature) در کنار دانشگاه تهران و موسسه فیزیک نظری به عنوان سه دانشگاه و مرکز تحقیقاتی برتر کشور از نظر تولید علم فاخر در سطح جهانی معرفی شده است.
معاون پژوهشی دانشگاه شیراز ادامه داد: نتایج موسسه علم سنجی تایمز (Times Higher Education World University Rankings)نیز به تازگی منتشر شده و از میان هزاران دانشگاه دنیا، حدود 940 دانشگاه برتر را معرفی کرده است.
دکتر عریان افزود: دانشگاه های کشور ما سال به سال در حال پیشرفت هستند به گونه ای که سال گذشته حدود 8 دانشگاه و مرکز تحقیقاتی ایران در زمره برترین ها قرار داشت و امسال 13 دانشگاه ایرانی در این رتبه بندی قرار گرفته اند.
دکتر عریان گفت: دانشگاه شیراز توانسته است پس از دانشگاه شریف و علم وصنعت که در رتبه 500 تا 600 قرار گرفته اند در کنار شش دانشگاه در رتبه 600 تا 800 قرار بگیرد.
معاون پژوهشی دانشگاه شیراز در ادامه با اشاره به شاخص های انتخاب دانشگاه های برتر گفت: 29/21 درصد مقالات ما در چارک بالا (Q1) قرار گرفته و این در حالی است که در سالهای قبل این عدد زیر 15 بوده است.
دکتر عریان گفت: در 10 سال گذشته 151 مقاله در ژورنال هایی داشته ایم که ضریب نفوذ (Impact factor) بیش از 5 بوده است و در سال 2009 نیز یک مقاله در مجله معتبر نیچر چاپ شده است.
وی افزود: بالاترین ضریب نفوذ (IF) مقاله ای که چاپ شده معادل 14/38 بوده که در ژورنال Energy & Environmental Science به چاپ رسیده و امسال نیز یک مقاله از بخش مکانیک در مجله ای با ضریب نفود 43/25 انتشار یافته است.
دکتر عریان در ادامه سخنانش در جمع خبرنگاران بیان داشت: 1543 مقاله با مشارکت اساتید بین المللی و محققان خارج از کشور توسط دانشگاه شیراز انتشار یافته و می توان گفت که از کل حدود 8000 مقاله دانشگاه شیراز در پایگاه Thomson Reuters از دانشگاه شیراز، 22/19 مقالات ما با مشارکت بین المللی بوده است.
وی ادامه داد: 1957 مقاله از 9900 مقاله دانشگاه شیراز نیز که در Scopus بوده با مشارکت بین المللی بوده است.
دکتر عریان اظهار داشت: در یک دهه گذشته 38 مقاله دانشگاه شیراز در زمره مقاله پر استناد بوده، 2 مقاله داغ داشته ایم که ظرف دو سال بیشترین ارجاعات به آنها صورت گرفته و جمعا 39 مقاله از دانشگاه شیراز به عنوان مقالات سطح بالا (top paper) محسوب شده است.
دکتر عریان در ادامه به بیان مسائل و مشکلاتی پرداخت که باعث شده است جایگاه دانشگاه شیراز و دانشگاه های کشورمان در نظام های رتبه بندی جهانی از جایگاه مناسبی برخوردار نباشند.
وی، کم بودن دانشجوی بین المللی، کمبود استاد بین المللی، نسبت پایین استاد به دانشجو و کمبود تعداد ارجاعات به دلیل تعداد اندک ژورنال های سطح بالا از جمله عواملی برشمرد که که باعث کاهش رتبه بندی دانشگاه های کشور شده است.
دکتر عریان بیان داشت: علیرغم این مسائل در سال 2016 در زمینه مقالات رشد خوبی داشته ایم و هم اکنون حدود 8 درصد نسبت به سال گذشته بهبود حاصل شده است.
معاون پژوهشی دانشگاه شیراز در خصوص نحوه امتیازبندی موسسه علم سنجی تایمز هم اظهار داشت: براساس این نظام رتبه بندی ، 30 درصد به آموزش و 60 درصد به پژوهش اختصاص می یابد که از 60 درصد پژوهشی، 30 درصد مربوط به استنادها و ارجاعات به مقاله هاست.
دکتر عریان افزود: ارتباطات بین المللی، میزان شناخت پژوهشگران سایر کشورها از دانشگاه و درآمد دانشگاه حاصل از قراردادها از دیگر عواملی است که در امتیاز بندی تایمز موثر است.
وی در پاسخ به سئوال یکی از خبرنگاران درخصوص قرار گرفتن دانشگاهی مانند دانشگاه علم و صنعت در جایگاه بالاتر از دانشگاه شیراز در این رتبه بندی، به توضیح در خصوص توزیع تولید علم در دانشگاه شیراز پرداخت و گفت: دانشگاه شیراز دانشگاهی جامع است که دانشکده های متعدد در آن حضور دارند و هم اکنون حدود 40 درصد از اعضای هیأت علمی ما در دانشکده های علوم انسانی مشغول فعالیت هستند و مقالات تولید شده در این دانشکده ها بیشتر مصرف داخلی دارد و کمتر بین المللی است.
معاون پژوهشی دانشگاه شیراز گفت: تنها حدود 9 درصد مقالات علوم انسانی در ژورنال هایی که به صورت بین المللی نمایه می شوند حضور دارند.
دکتر عریان بیان داشت: دانشگاه های جامع تولید علم همگنی ندارند و هم اکنون ما با دانشگاه تهران که 5/3 برابر ما عضو هیأت علمی دارد براساس رتبه بندی تایمز در کنار یکدیگر قرار داریم.
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه شیراز در بخش دیگری از سخنانش به آسب شناسی فعالیت های پژوهشی دانشگاه ها و چالش های فراروی امر پژوهش پرداخت.
وی تصریح کرد: بدون تردید تلاش دانشگاه ها بیشتر از میزان مشارکتی بوده که در رفع مشکلاتشان توسط دولتمردان صورت گرفته است؛ مگر چه میزان به دانشگاه ها توجه کرده ایم که این اندازه از آنها توقع داریم.
وی، تحریم و مشکل در خرید برخی از تجهیزات و مواد مصرفی ، کمبود بودجه و اعتبارات ناچیز پژوهشی و همچنین تقسیم این بودجه ناچیز بین صدها دانشگاه و مرکز آموزش عالی نوبنیاد ایجاد شده در کشور را از جمله مشکلات این حوزه عنوان کرد و گفت: از میان دانشگاه های کشور 13 دانشگاه از جمله دانشگاه شیراز به عنوان دانشگاه های برتر شناخته شده اند که بیش از 80 درصد محققان و 80 درصد تولید علم کشور توسط آنها صورت می گیرد اما متأسفانه به دانشگاه های برتر کشور توجهی نشده است.
دکتر عریان ادامه داد: کاهش تعاملات بین المللی، کاهش سهمیه و فرصت مطالعاتی برای اساتید و مشکلات فراروی دانشگاهیان برای شرکت در سمینارهای بین المللی از دیگر عواملی است که باعث ایجاد مشکل برای فعالیت های پژوهشی شده است.
دکتر عریان به مسئله ی جذب اعضای هیأت علمی هم اشاره کرد و گفت: متأسفانه گاهی اوقات بجای مسائل آموزشی و پژوهشی، مسائل دیگری ملاک جذب شده است و برخی از فارغ التحصیلان ما توسط دانشگاه های خود ما جذب شده اند و بدان معناست که دانش آموختگان ما فقط مصرف داخلی دارند و تکنیک و دانش جدیدی به ما اضافه نمی شود.
این پژوهشگر برگزیده کشور با گلایه از عدم اختصاص بودجه مناسب به امر پژوهش گفت: سالهاست که قرار است بین 3 تا 4 درصد درآمد ناخالص ملی به پژوهش اختصاص یابد ولی این مهم هنوز تحقق نیافته است و این رقم امروز حدود نیم درصد است که در کل مملکت توزیع می شود.
وی ادامه داد: قرار بود 1 تا 3 درصد از درآمد سرمایه ای به دانشگاه ها اختصاص پیدا کند ولی آن هم متوقف شده و از آن نظر هم سهمی نداریم.
دکتر عریان تصریح کرد: متأسفانه پروژه های بخش خصوصی به دانشگاه واگذار نمی شود و خیّرین هم توجه کافی به امر آموزش و پژوهش ندارند و این در حالی است که دانشگاه های بزرگ دنیا از کمک های مردمی برخوردارند و ورود خیرین در امر پژوهش (مثلاً ساخت آزمایشگاه) می تواند توسعه مملکت و توانمندی جامعه را در پی داشته باشد.
دکتر عریان خطاب به مسئولان اظهار داشت: این طبیعی است که یا باید دولت این مسائل و مشکلات را حل کند و یا اجازه دهد دانشگاه ها دانشجوی آزاد بگیرند و ما تأکید می کنیم که خودمان این توانایی را داریم که دانشگاه ها را اداره کنیم.
دکتر عریان به قراردادهای پژوهشی دانشگاه شیراز هم اشاره کرد و گفت: هم اکنون حدود 30 میلیارد تومان قرارداد پژوهشی داریم که سهم ما از آن 3 میلیارد تومان است، چرا که فقط 10 درصد از حجم قراردادها به عنوان بالاسری در اختیار داریم و با این مبلغ نمی توان دانشگاه را اداره کرد و باید فکر دیگری کرد.
دکتر عریان به وجود 250 آزمایشگاه در دانشگاه شیراز اشاره کرد و گفت: اگر تنها بخواهیم برای هریک از این آزمایشگاه ها یک تجهیز حدود یک میلیاردتومانی خریداری کنیم به بیش از 250 میلیار تومان نیازمندیم.
وی با تأکید بر ارتقاء ژورنالها اظهار داشت: دانشگاه شیراز هم اکنون بیش از 20 ژورنال دارد که از این تعداد 6 مجله در ISI و 4 مجله Springer نمایه هستند اما باید شاخص گذاری کنیم و ژورنالهای خوب و بین المللی ایجاد نماییم.
وی، به مسئله مهاجرت نخبگان نیز اشاره و خاطر نشان کرد: اگر امکانات و شرایط مناسبی در دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی ما فراهم شود مسلماً به این اندازه دانشمندان، کشورمان را ترک نمی کنند و باید در این زمینه سیاست گذاری های مناسب صورت گیرد.
این استاد دانشگاه شیراز اظهار داشت: اگر توجه به دانشگاه ها و محققان را از اول سرلوحه کارمان قرارمی دادیم، کشور ثروتمندی بودیم و درآمد سرانه بالایی داشتیم، هواپیما و اتومبیل تولید خودمان را با خیال راحت سوار می شدیم، نفتمان را به قیمت آب نمی فروختیم، به این اندازه کمبود آب نداشتیم، بجای صادرات نفت، مغز افزار و علم را به جهانیان می فروختیم، تجهیزاتمان را خودمان می ساختیم، مواد مصرفی را خودمان می ساختیم و استقلال واقعی ما بیشتر حفظ می شد.
معاون پژهشی دانشگاه شیراز گفت: هم اکنون هم باید شروع کنیم چرا که بسیاری از کشورها هستند که نه نفت دارند و نه معدن؛ اما به خاطر توجه به دانشمندان و کارهای علمی از جایگاه مناسبی برخوردارند.
دکتر عریان در پاسخ به سئوال یکی از خبرنگاران گفت: در خصوص دستگاه NMR با یک شرکت ایتالیایی مذاکرات صورت گرفته و قرار است این دستگاه به صورت مشارکتی در آزمایشگاه مرکزی دانشگاه شیراز راه اندازی شود.
وی ادامه داد: تجهیزات مناسب دیگری از جمله میکروسکوپ الکترونی رویشی SEM، میکروسکوپ اتمی، کروماتوگرافی گازی، طیف سنجی تشدید مغناطیسی و ....برای آزمایشگاه مرکزی دانشگاه شیراز خریداری شده و پژوهشگران دانشگاه ها و صنایع استان فارس و استان های همجوار می توانند از این امکانات بهره مند شود.
معاون دانشگاه شیراز تأکید کرد: اگر برای تعمیر تجهیزات موجود، خرید تجهیزات High tech، خرید مواد مصرفی و سیاست گذاری بهینه، سرمایه گذاری شود جایگاه دانشگاه های کشور و امر پژوهش ارتقاء می یابد.
دکتر عریان، کل بودجه دانشگاه شیراز را حدود 150 میلیارد تومان اعلام کرد و گفت: حدود 85 درصد این بودجه صرف هزینه های پرسنلی اساتید و کارکنان مانند کارآیی، حق التدریس، اضافه کاری، حقوق و ... می شود .
وی اظهار داشت: درحقیقت بین 15 تا 18 درصد کل بودجه دانشگاه باید صرف پژوهش شود و ما با آن فاصله ی زیادی داریم .
دکتر عریان افزود: امسال حدود 5/2 میلیارد تومان برای خرید تجهیزات و 1 میلیارد و 400 میلیون تومان هم برای خرید مواد مصرفی و تعمیر تجهیزات در اختیار معاونت پژوهشی قرار گرفته که حدود 4 میلیارد تومان نسبت به سال گذشته افزایش یافته است.
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه شیراز در پایان سخنانش با اشاره به سخنان مهندس افشانی استاندار فارس که گفته بود طرح های استانی باید در خود استان اجراشود، با بین این ضرب المثل که "مرغ همسایه غاز است" ، اظهار داشت: متأسفانه برخی از مسئولان استان پروژه های فارس را به استانهای دیگری می دهند که از هر سطحی پایین تر از شیراز است و این در حالی است که دانشگاه های استان فارس این توانمندی را دارند که همه مشکلات استان را حل کنند وای کاش استاندر فارس ممنوعیت اعطای طرح های استانی به سایر استانها را هرچه سریعتراعمال کند .
در ادامه نمایندگان رسانه های گروهی به بیان دیدگاه ها و سئوالات خود پرداختند و معاون پژوهشی دانشگاه شیراز به آنان پاسخ داد.

عکس های بیشتر مرتبط با این خبر در آرشیو الکترونیکی روابط عمومی دانشگاه شیراز موجود است.
http://gallery.shirazu.ac.ir